Aangemaakte reacties
-
AuteurReacties
-
PTSS-expert: ‘Traumabehandelingen zijn maatwerk’
Praten met getraumatiseerde mensen? Totaal zinloos, stelt de Nederlands-Amerikaanse PTSS-deskundige Bessel van der Kolk. Laat ze eerst maar weer leren hun lichaam te kalmeren, bijvoorbeeld met yoga. Zijn aanpak is omstreden, maar hij boekt er veel succes mee.
Er wordt tegenwoordig wat snel van een trauma gesproken, erkent Bessel van der Kolk, maar dan nog komt het veel voor. Naar schatting 8 tot 12 procent van de bevolking leeft met een echte posttraumatische stressstoornis (PTSS). Deze mensen hebben een ingrijpende ervaring doorgemaakt zoals een verkeersongeluk of verkrachting, of zijn langdurig blootgesteld aan bijvoorbeeld oorlogsgeweld of verwaarlozing in de kindertijd.
Gebeurtenissen die nog lang diepe sporen kunnen trekken. In de geest en, volgens Bessel van der Kolk, vooral ook in het lichaam. Dat is soms over-alert: het staat als het ware nog altijd klaar om te vechten of te vluchten.
‘Heb je een trauma, dan is het probleem ten diepste dat je je niet veilig voelt in deze wereld, met name je lichaam niet,’
zo formuleert Bessel van der Kolk het. Hij is auteur van de bestseller The Body Keeps the Score, in het Nederlands vertaald als Traumasporen.
Trauma behandelen
Na enige aarzeling vertelt de Amerikaanse psychiater met de Hollandse roots dat zijn interesse in PTSS geen toeval is. Hij groeide op in het Den Haag van vlak na de oorlog, als kind van getraumatiseerde ouders. ‘Zij hielden hun hele leven last van de oorlog en van de gruwelijke armoede vóór die tijd.Er waren geen sociale voorzieningen; was je arm, dan moest je maar zien hoe je overleefde. Vooral mijn moeder wist niet hoe ze moest ontspannen, of hoe ze moest omgaan met haar familie. Ik denk met droefheid terug aan het ongelukkige leven dat ze heeft geleid. Als men in haar tijd wist wat we nu allemaal weten, had iemand haar trauma kunnen behandelen.’
Bessel van der Kolk is altijd geïnteresseerd geweest in zowel harde als sociale wetenschappen. Door te kiezen voor de psychiatrie kon hij zowel hersenwetenschapper als humanist zijn. ‘Ik heb allerlei behandelingen persoonlijk uitgeprobeerd, zoals psychoanalyse, lichaamsgerichte therapie en yoga, en ook uitvoerige wetenschappelijke studies gedaan naar het effect van medicijnen zoals Prozac, EMDR, neurofeedback en psychedelische drugs. Kortom, zo’n beetje alles wat ik nu mijn patiënten aanbied.’
U bent steeds meer met het lichaam gaan werken, en praten steeds meer gaan relativeren. U waarschuwt zelfs tegen ‘de tirannie van taal’.
Bessel van der Kolk: ‘Het is natuurlijk ontzettend belangrijk om na een trauma in een veilige omgeving te kunnen vertellen wat er met je gebeurd is. Vaak genoeg is een trauma een geheim dat eruit moet. Maar alleen praten en begrijpen waarom je pijn hebt, lost die pijn niet op. Het neemt de inprenting van angst en walging niet weg. Dat zijn primitieve lichamelijke reacties die uit een ander, niet-talig deel van het brein komen. Dus daar moet je je lichaam mee helpen.Een traumareactie is een dierlijke vecht- of-vluchtrespons, met stresshormonen als motor. Bij mensen met een PTSS is daar iets fout gegaan: ze maakten een schokkende gebeurtenis mee waar niet tegen te vechten of van weg te vluchten was. Hun stressreactie is chronisch geworden, waardoor zij overdreven heftige reacties blijven vertonen.
Zij voelen de drang om te slaan of weg te rennen bij de kleinste voorvallen. Hun lichaam moet daarom eerst kalmeren. Als jouw baby ’s nachts huilend wakker wordt, ga je daar toch ook geen gesprek mee voeren? Nee, je houdt hem vast, wiegt en troost hem, en daarmee herstel je het evenwicht op een heel elementair niveau. Daar moet de behandeling van PTSS ook mee beginnen.’
Dus de therapeuten in uw behandelcentrum wiegen en troosten de patiënten?
‘Nee, daar hebben we andere hulpverleners voor. Die geven onze patiënten massages, doen een zachte deken om hen heen, laten ze op een trampoline springen. Het is fascinerend om te zien wat dat laatste doet met kinderen met PTSS. Als die beginnen te springen of aanrakingen voelen, gaat hun taalgebruik vooruit. Ze ontwikkelen het vermogen om in complete en complexe zinnen te spreken.Zolang die kinderen vervuld zijn van angst, gedragen ze zich als angstige diertjes. Maar wanneer het regulatiesysteem achter in de hersenen gekalmeerd raakt, gaat ook het voorste deel van het brein gezonder functioneren. Er kan dan beter onderscheid gemaakt worden tussen verleden, heden en toekomst. En dan kan doordringen dat het gevaar in het heden is geweken.’
Was er een bepaald moment waarop u dacht: al dat praten leidt nergens toe?
‘Ik werd heel váák bekropen door het gevoel: verdorie, de patiënt en ik praten volop en we geven om elkaar in deze therapeutische relatie, maar toch knapt hij niet op. Dus ging ik op zoek naar nieuwe manieren om PTSS en sporen van trauma te behandelen. Ik was dertig jaar geleden de eerste behandelaar die het effect van Prozac bij PTSS bestudeerde. Toen ik tot de conclusie was gekomen dat het middel onvoldoende verschil maakte, begon ik andere dingen te onderzoeken.’Dat was EMDR, indertijd nog zeer omstreden.
Bessel van der Kolk: ‘Inderdaad. Maar EMDR is een fantastische behandeling gebleken voor trauma en PTSS. Sommige mensen denken dat ik een EMDR-fanaticus ben, maar ik zie het bovenal als een techniek die deuren heeft geopend. Het is zó anders dan op je kont zitten en praten. Je zegt eigenlijk heel weinig; de patiënt roept het traumatiserende beeld in zijn herinnering op en volgt daarbij met zijn ogen jouw vinger die heen en weer gaat. En de herinnering verandert!Maar er bleef een groep patiënten over bij wie EMDR niet werkte, dus moesten we weer verder zoeken. Zo kwam ik uit bij yoga. Ook dat helpt sommige mensen, maar evenmin iedereen. Je hebt gewoon een heel arsenaal aan trucs nodig, want niet één behandelingsmethode werkt altijd en bij iedereen.’
Hoe kan yoga getraumatiseerde mensen helpen?
‘Dankzij yoga kun je meer accepterend worden over jezelf en je emoties; meer in het hier en nu komen. Yoga betekent mindful zijn, je adem reguleren en je lichaam voelen: drie wezenlijke componenten van beter worden. Het kan ook helpen om de triggers in je lichaam te accepteren. Neem de “happy baby-houding”. Je doet daarbij je benen in de lucht en spreidt die zo wijd mogelijk, je onderbuik naar boven gericht. Dat is géén fijne houding als je seksueel misbruikt bent.Maar je kunt niet echt in je lichaam wonen als je jezelf niet kunt openen. Dus vragen wij mensen met PTSS om het langzamerhand te proberen, heel voorzichtig: knieën omhoog, rustig ademend. Een patiënte vertelde hoe zij toen écht aan den lijve kon ervaren dat er niets vreselijks meer gebeurt. Zo’n nieuwe reële ervaring in het hier en nu overschrijft de oude, irreële angst dat ze weer verkracht wordt. En dan kan er iets helen.’
Is praten nog wel nodig?
‘Zeker. Mensen met een trauma schamen zich vaak en begrip en zelfliefde is dan hard nodig. Praten helpt daarbij. Maar bij trauma is dé grote uitdaging om het lichamelijke gevoel van veiligheid te herstellen. Uit breinonderzoek blijkt dat wanneer mensen flashbacks hebben van hun traumatische ervaring, het hele verbale deel van hun brein blokkeert. Ze zijn dan weer helemaal dat angstige dier wiens leven in gevaar is.Het zijn dit soort onderzoeksuitkomsten die mij ertoe brachten dingen te gaan proberen waarbij het gesprek niet zo’n rol speelt. We wisten uit de praktijk al dat mensen die zijn verkracht door hun vader, een aanslag hebben meegemaakt of in een concentratiekamp hebben gezeten, daar vaak niet over kunnen praten. Je móét daarom wel een andere ingang dan de taal zien te vinden.
Wat mij altijd weer diep raakt bij mijn patiënten, is dat ze hun lichaam nauwelijks voelen. Daardoor herkennen ze ook signalen als moeheid, pijn en blijheid niet. Al die emoties zijn lichaamsgebaseerde ervaringen. Dat verklaart waarom getraumatiseerde mensen vaak zo weinig betrokken overkomen: ze kúnnen zich niet echt levendig, betrokken of blij voelen.’
Waarom is er zo veel controverse rond uw persoon geweest?
Bessel van der Kolk: ‘We waren het eerste centrum ter wereld dat yoga toepaste bij een groep zeer chronische traumapatiënten die al jaren geen vooruitgang boekten. Hun symptomen verminderden met gemiddeld 30 procent. Ook neurofeedback onderzochten we bij zo’n resistente groep patiënten, en weer zagen we een afname van gemiddeld 30 procent van de klachten. Samen zingen, bewegen, ritmes aannemen, blijkt sommige patiënten ook te helpen. Maar mensen zijn bang voor nieuwe zaken. Als je komt met iets waaraan niemand nog gedacht heeft, ontmoet je scepsis.De eerste keus-traumabehandeling in de VS is nu cognitieve gedragstherapie – dat wordt het meest onderwezen. Maar in mijn kringen, die vrij groot zijn, doet niemand dat. PTSS-klachten nemen er gemiddeld met een derde mee af, ongeveer net zoveel als met een placebo. Dat is niet goed genoeg!
EMDR doet het beter, maar dat vonden mensen in het begin maar raar. Daarbij wiebel je met je vingers, en respectabele mensen wiebelen niet met hun vingers. Nu werken we weer met psychedelische drugs: nog raarder! Maar een middel als MDMA leidt tot diepe lichamelijke ervaringen, waardoor mensen met PTSS eindelijk durven voelen wat ze altijd hebben tegengehouden. Onder veilige omstandigheden kunnen ze terug naar een gebeurtenis in het verleden om te ontdekken: ja het is gebeurd, maar het is nu weg. Trauma is niet wat er met je gebeurd is, maar wat er nog steeds met je gebeurt terwijl je een gevoel ervaart.’
De vraag is dus vooral: wat werkt voor wie?
‘Precies. En dat is deels een kwestie van temperament van de cliënt; je moet samen zoeken naar de passendste behandeling. Gelukkig werk ik in een kliniek waar we het hele scala aan behandelingen bieden; daarom knappen bij ons gemiddeld meer mensen op.Op de universiteit krijgen behandelaars nog steeds vaak “formules” aangeleerd: dit werkt bij deze aandoening. Onze missie is dat therapeuten meerdere methodes kunnen gebruiken in hun werk. Zij moeten de patiënt helpen in het hier en nu te komen, en er is niet één “beste manier” om dat te bereiken.
‘Als je ooit iemand hoort beweren dat hij hét antwoord op trauma heeft, geloof hem dan vooral niet.’
Bron: Psychologie Magazine >>
LYNELLE (27) WERD MISBRUIKT DOOR HAAR STIEFVADER: ‘HIJ ZEI DAT HET MIJN STRAF WAS’
In de nieuwe LINDA.meiden serie ‘De Seks Die Ik Niet Wilde’ spreken we mensen die te maken hebben gehad met seksueel geweld. In deze aflevering Lynelle, die jarenlang misbruikt werd door haar stiefvader.
Rond het elfde levensjaar van Lynelle begint haar stiefvader haar zo nu en dan aan te raken.
TWEE KANTEN
“Dat werd uiteindelijk steeds erger”, vertelt Lynelle in de video. “Hij had een kant die heel aardig en lief was. Maar aan de andere kant zat hij aan mij. Hij zei dan wel: ‘Het spijt me heel erg’, waarna hij ging huilen. Maar daarna deed hij het gewoon weer.”THERAPIE
Toen Lynelle vijftien jaar was vertelde ze aan haar moeder wat zich al die jaren had afgespeeld. “Aan het begin heb ik veel therapie gehad, maar ik vond het te zwaar en ben daar lang mee gestopt.” Daarna is ze overgestapt op psychomotorische therapie. “Dat heeft mij super erg geholpen. Ik ben nu ergens in mijn leven waarvan ik nooit had verwacht dat ik daar zou komen.”Bron: linda.nl
Lara schreef een brief naar haar jongere zelf over haar ongewenste seksuele ervaring. Wij lezen de boodschap die ze voor zichzelf heeft voor.
Let op: deze video bevat beschrijvingen van ongewenste seksuele ervaringen.
Wade Robson Talks About Courage
Start Speaking The Truth About What Happened To You — Do Not Stop
Fragment uit een interview met Iva Bicanic
“Veel mensen denken dat seksueel misbruik alleen maar gewelddadig is. Dat komt voor, maar wat misbruik binnen de familie of door de buurman zo complex maakt, is dat er in de relatie met de dader (ogenschijnlijk) iets positiefs zit zoals aandacht en affectie.”
Dat zie je ook in het autobiografische boek Tijger, tijger van Margaux Fragoso. De 7-jarige Margaux vraagt in het buurtzwembad aan de 51-jarige Peter: ‘Mag ik met je spelen?’ Peter nodigt haar uit bij hem thuis. Ze treft er een waar kinderparadijs aan. Moeder kan niet goed voor Margaux zorgen en is dankbaar voor alle aandacht die Peter aan haar dochter besteedt.
“Een kind wordt afhankelijk gemaakt doordat het speciale aandacht krijgt. Sommige plegers creëren bewust zo’n afhankelijkheidsrelatie waardoor de gevoelens van loyaliteit bij kinderen zo sterk worden dat ze het niet vertellen, en later ook geen aangifte doen. Omdat misbruik binnen de familie eigenlijk nooit eenmalig is, zie je dat veel kinderen die dat hebben meegemaakt zo’n soort complexe relatie met de dader hadden. De dader vertelt een kind ook vaak dat dit normaal is, dat je zoiets doet als je van iemand houdt.”
Een fragment uit Tijger, tijger dat Iva raakt:
“Je zei dat ik de enige was met wie je dat deed, maar nu blijken er ook andere meisjes te zijn geweest. Ik dacht dat ik speciaal was. Je zei dat je verliefd op me was geworden. Nu ik erover nadacht, voelde ik me net een energiebron waar te veel apparaten tegelijk op waren aangesloten, alsof mijn hersens kortsluiting maakten.” (p 310)
“Kinderen die misbruikt worden, kunnen ‘getraind’ raken in het leiden van een dubbelleven. Tegenover zichzelf, maar ook tegenover hun omgeving. Door dit mechanisme – er niet over praten, er niet aan denken – kan het kind ‘gewoon’ doorgaan met het normale leven. ’Het kan ook zijn dat pas later een zogenaamde herevaluatie plaats vindt, dat de herinneringen een nieuwe betekenis krijgen. Bijvoorbeeld: als een kind ontdekt dat de speciale band helemaal niet zo speciaal was, maar een tactiek van de volwassene om het misbruik in stand te houden.’ Er ontstaat bij het kind een leegte zonder die speciale aandacht, wat soms kan voelen als rouw. Dat is voor de omgeving soms moeilijk te begrijpen.”
“Op school had ik geleerd dat bevrijde slaven uit het Zuiden zich soms niet van hun meesters konden losmaken. Voor mij was dat het bewijs dat je datgene wat je gewend was, maar moeilijk kon achterlaten, hoe beroerd het ook geweest was.” (p 339)
HOOPVERLENERS
De afgelopen weken waren op zijn zachtst gezegd bijzonder. De wereld ligt voor een groot gedeelte stil en je bent ineens nog meer op jezelf aangewezen. Je hebt geen of weinig contact met anderen. De sessies met je therapeut zijn verzet. Je gezin is constant om je heen, waardoor je minder ruimte hebt voor jezelf. Alle veranderingen die nu plaatsvinden, geven je mogelijk een onveilig of angstig gevoel.Met name voor slachtoffers van seksueel misbruik en seksueel geweld is deze periode van isolatie extra moeilijk. Daarom introduceert Stichting Project Speak Now een nieuw initiatief: ‘Hoopverleners’. Zij staan klaar om wekelijks maximaal een half uur te bellen met mensen die het nodig hebben.
Ze bieden je hoop in deze moeilijke tijd, een luisterend oor en handvatten om rust en veiligheid te ervaren. Alle Hoopverleners zijn ervaringsdeskundigen en zijn gewend om lotgenoten te ondersteunen.
Hoe werkt het?
1. Je kunt een Hoopverlenersgesprek aanvragen via aanmelden-hoopverlener.
2. Je kunt op het formulier een dagdeel aangeven waarop je wilt worden gebeld.
3. Na je aanvraag word je binnen 48 uur ANONIEM gebeld door een Hoopverlener.
4. Samen met de Hoopverlener spreek je een eventueel vervolggesprek af.Meer informatie over de Hoopverleners vind je hier >>
“Slachtoffers zijn ermee geholpen als we realistische beelden laten zien”
Psycholoog Iva Bicanic komt wekelijks in aanraking met misbruikte kinderen en hun ouders. Samen met advocaat Richard Korver schreef ze het boek ‘Dicht bij huis’, met daarin tips hoe ouders en anderen kinderen die misbruikt zijn het beste kunnen steunen.
Wat kunnen we nog meer lezen of kijken als we seksueel misbruik beter willen begrijpen?
Psycholoog Iva Bicanic tipt vijf mediafragmenten over seksueel misbruik:
1. Tijger, tijger. Loskomen van de dader (boek)
“Veel mensen denken dat seksueel misbruik alleen maar gewelddadig is. Dat komt voor, maar wat misbruik binnen de familie of door de buurman zo complex maakt, is dat er in de relatie met de dader (ogenschijnlijk) iets positiefs zit zoals aandacht en affectie.”Dat zie je ook in het autobiografische boek Tijger, tijger van Margaux Fragoso. De 7-jarige Margaux vraagt in het buurtzwembad aan de 51-jarige Peter: ‘Mag ik met je spelen?’ Peter nodigt haar uit bij hem thuis. Ze treft er een waar kinderparadijs aan. Moeder kan niet goed voor Margaux zorgen en is dankbaar voor alle aandacht die Peter aan haar dochter besteedt.
“Een kind wordt afhankelijk gemaakt doordat het speciale aandacht krijgt. Sommige plegers creëren bewust zo’n afhankelijkheidsrelatie waardoor de gevoelens van loyaliteit bij kinderen zo sterk worden dat ze het niet vertellen, en later ook geen aangifte doen. Omdat misbruik binnen de familie eigenlijk nooit eenmalig is, zie je dat veel kinderen die dat hebben meegemaakt zo’n soort complexe relatie met de dader hadden. De dader vertelt een kind ook vaak dat dit normaal is, dat je zoiets doet als je van iemand houdt.”
Een fragment uit Tijger, tijger dat Iva raakt:
“Je zei dat ik de enige was met wie je dat deed, maar nu blijken er ook andere meisjes te zijn geweest. Ik dacht dat ik speciaal was. Je zei dat je verliefd op me was geworden. Nu ik erover nadacht, voelde ik me net een energiebron waar te veel apparaten tegelijk op waren aangesloten, alsof mijn hersens kortsluiting maakten.” (p 310)
“Kinderen die misbruikt worden, kunnen ‘getraind’ raken in het leiden van een dubbelleven. Tegenover zichzelf, maar ook tegenover hun omgeving. Door dit mechanisme – er niet over praten, er niet aan denken – kan het kind ‘gewoon’ doorgaan met het normale leven. ’Het kan ook zijn dat pas later een zogenaamde herevaluatie plaats vindt, dat de herinneringen een nieuwe betekenis krijgen. Bijvoorbeeld: als een kind ontdekt dat de speciale band helemaal niet zo speciaal was, maar een tactiek van de volwassene om het misbruik in stand te houden.’ Er ontstaat bij het kind een leegte zonder die speciale aandacht, wat soms kan voelen als rouw. Dat is voor de omgeving soms moeilijk te begrijpen.”
“Op school had ik geleerd dat bevrijde slaven uit het Zuiden zich soms niet van hun meesters konden losmaken. Voor mij was dat het bewijs dat je datgene wat je gewend was, maar moeilijk kon achterlaten, hoe beroerd het ook geweest was.” (p 339)
2. Festen. De pijnlijke gevolgen van (disclosure van) incest (film)
De Deense dramafilm Festen (1998, Thomas Vinterberg) gaat over de onthulling van misbruik binnen de familie. “Misbruik in de familie onderscheidt zich van misbruik daarbuiten doordat het altijd zoveel verlies tot gevolg heeft. Als het uitkomt heeft dat niet alleen consequenties voor het kind en het andere familielid, maar voor iedereen. Niemand wordt ontzien.”In Festen viert de maatschappelijk geslaagde Helge Klingenfeldt zijn zestigste verjaardag in het familiehotel. De enige grote afwezige is dochter Linda, die kort daarvoor zelfmoord heeft gepleegd. Tijdens het diner neemt zoon Christian het woord voor een speech. Daarin verkondigt hij ten overstaan van iedereen dat zijn vader Linda en hem vroeger verkrachtte. Het gezelschap dineert gewoon verder. Christian wordt buiten de deur gezet. Toch is de geest uit de fles, en scheurt de onthulling de familieband aan flarden.
“Ik heb deze film uitgekozen omdat die zo invoelbaar maakt waarom sommige kinderen niets vertellen over misbruik binnen de familie. Want zo’n emotionele ontploffing is wat er daarna gebeurt. Soms is dat in de beleving van een kind nog erger dan het misbruik zelf. Even vanuit het perspectief van een kind: het is heel beangstigend om je ouders extreem verdrietig of boos te zien, of als een familie door jouw onthulling uiteenvalt.”
“Het is ook beangstigend als ouders ineens anders gaan doen. Bijvoorbeeld: je mag ineens bij je vader en moeder in bed slapen, of je wordt ineens met de auto naar school gebracht. Het is begrijpelijk vanuit de ouders, want die voelen zich schuldig en die willen het kind nu extra beschermen. Maar je moet je bedenken voor een kind – en dat geldt zeker voor jonge kinderen – die willen het liefste dat alles blijft zoals het was. Structuur en zekerheid is ook nodig om het te verwerken.”
3. Jagten. Pas op voor valse beschuldigingen (film)
“Misbruik is ernstig, maar onterecht beschuldigd worden ook. De film Jagten (2012, wederom van regisseur Thomas Vinterberg, red.) brengt in beeld wat er gebeurt als uitingen die eigenlijk onschuldig zijn verkeerd worden geïnterpreteerd.”In Jagten is kleuter Klara dol op meester Lucas. Zo dol, dat ze hem een kus op zijn mond geeft en een zelfgemaakt hartje in zijn zak stopt. Lucas neem Klara apart, legt uit dat zoiets niet kan, en dat ze het hartje aan een jongetje van haar leeftijd moet geven. Klara is verward en boos. Ze vertelt aan de hoofdleidster dat ze Lucas stom vindt, ‘omdat hij een piemel heeft.’ De kleuterjuf raakt gealarmeerd door die opmerking en begint Lucas te verdenken van seksueel misbruik. In werkelijkheid komt Klara aan die taal omdat ze seksfoto’s zag bij haar puberende broer, maar het kwaad is al geschied. De eens zo geliefde Lucas krijgt het hele dorp tegen zich. Zijn ruiten worden ingegooid, zijn hond wordt vermoord en hij wordt in elkaar geslagen.
“Als we met kinderen in gesprek gaan over het vermoeden van misbruik, dan is het belangrijk dat degene die met het kind praat heel goed weet wat-ie moet doen of laten. Ik begrijp dat een moeder meteen wil weten wat er gebeurd is. De meeste mensen denken: hoe kom ik meer te weten? Door te vragen! Maar vaders en moeders zijn geen zedenrechercheurs. Alleen al de vraag ‘en toen?’ suggereert bijvoorbeeld dat er daarna nog iets moet zijn gebeurd. Stel alsjeblieft geen gesloten vragen, of tien vragen achter elkaar. Hoe het dan wel moet? Idealiter blijf je kalm en zeg je: ‘goh, vertel eens?’ En mocht je toch een vraag stellen, schrijf die vraag dan op. Wat vaak gebeurt is dat ouders de verhalen van hun kind delen met de politie. Ze vergeten te noemen welke vraag ze hebben gesteld. Dat is net zo belangrijk, want als dat een hele suggestieve vraag is verandert de waarde van het antwoord.”
4. The accused. Hoe een verkrachting er (niet) uitziet (film)
Het was in 1988 een baanbrekende filmscène: de groepsverkrachting van een serveerster (Jodie Foster) op een flipperkast in een café. Een groep mannen staan er juichend omheen. “Ze vecht ook nog, maar ze zijn met velen. Uiteindelijk rent ze halfnaakt de straat op, gillend rent ze weg.”Het levert Foster een Oscar op voor de beste vrouwelijke hoofdrol. “De film maakt de impact van verkrachting duidelijk, maar zet tegelijk ook een stereotype beeld neer van verkrachting en hoe vrouwen daarop reageren. Er zijn niet zoveel films of televisieprogramma’s waarin we verkrachting zien. Als mensen deze film zien, dan gaan ze dus denken dat je helemaal hysterisch wegrent als je zoiets hebt meegemaakt. Ik heb nog nooit gehoord dat iemand hysterisch het Centrum Seksueel Geweld is binnengekomen. De mensen die ik zie zijn eerder verdoofd, of aan het huilen misschien.”
“Ook tijdens de verkrachting zelf doet zeventig procent van de slachtoffers niets. Sommige slachtoffers werken zelfs mee. Dat is normaal slachtoffergedrag.
Ik denk dat slachtoffers ermee geholpen zijn als we op televisie realistische beelden laten zien. Nu denken mensen: ik heb niks gedaan, ik ben niet weggerend. In het ergste geval betekent dat zelfs dat ze geen hulp vragen, omdat ze denken dat ze zelf iets verkeerd hebben gedaan of iets hebben nagelaten.”
5. Leaving Neverland. Ontdekken dat je bent misbruikt (documentaire)
In de vier uur durende documentaire Leaving Neverland (2019) vertellen twee jongens hoe ze bevriend raakten met pop-icoon Michael Jackson. Jarenlang lieten zij en hun ouders zich verblinden door de fantasiewereld van hun idool. Ook vertellen ze hoe Jackson hen heeft misbruikt. “Op gegeven moment vertelt de oudste jongen over het moment dat hij erachter kwam dat Michael Jackson nog een ander jongetje had. De kwetsing is van zijn gezicht af te lezen. Vaak markeren zulke momenten – het gebruikt voelen – het begin van psychische klachten.”In hun boek beschrijven Iva Bicanic en Richard Korver dat de discussie na Leaving Nederland helaas ergens anders over ging. De kijkers waren verdeeld in twee kampen, de ‘believers’ en ‘non-believers.’ Beide partijen hadden een uitgesproken mening. Van ‘zie je wel’ tot ‘kan niet waar zijn’. Vertelden de twee mannen de waarheid of logen ze? Dat werd de grote kwestie van de documentaire. Een vraag die afleidt van wat we zouden voelen wanneer we de mogelijkheid echt binnen zouden laten komen dat die twee kleine onbevangen jongetjes al op hun zevende seksueel werden misbruikt door het idool van wie ze zo hielden en dat door velen van ons gewaardeerd wordt om zijn muziek en originaliteit.
Iva doet de muziek van Michael Jackson niet in de ban. “Daarmee bevestigen we als samenleving de diepgewortelde angst van dader én slachtoffer dat hun leven voorbij is als het misbruik uitkomt. Het verketteren van daders zorgt er mede voor dat kindermisbruik onbespreekbaar en geheim blijft. Hoe groter het taboe, hoe hoger de drempel om vermoedens te melden over mogelijke slachtoffers, en hoe hoger de drempel voor daders om hulp in te roepen.”
Bron: VPRO/Argos >>Corona Crisis Hulpaanbod
Thuiszitten door Corona, voor sommigen een periode van rust, maar voor velen een extra stressor, zeker als het betekent dat je niet naar therapie kunt. Vanuit hulpverlening na seksueel misbruik hebben we nagedacht over wat wij kunnen doen om mensen door deze periode heen te helpen.
Hulp via WhatsApp
Een tijdje terug heb ik een nieuwe vorm van hulp gecreëerd, IMDR. Het idee is simpel en laagdrempelig. Het werkt via WhatsApp. Je stuurt een appje waarin je vraagt om een Tikkie van twee euro. De therapeut stuurt je een Tikkie en jij betaalt. Dan stuur je jouw vraag/verhaal in maximaal 50 woorden en krijg je antwoord van de therapeut. Zo ben je even niet alleen met je stress, eenzaamheid en problemen. Je krijgt antwoord binnen 24 uur, meestal sneller, van iemand die weet waar seksueel misbruik over gaat.Meer informatie vind je hier >>
-
AuteurReacties
