Sexting, sextortion & shaming

  • Dit onderwerp bevat 83 reacties, 4 deelnemers, en is laatst bijgewerkt op 16/06/2021 om 20:52 door Mark.
9 berichten aan het bekijken - 76 tot 84 (van in totaal 84)
  • Auteur
    Berichten
  • #257226
    mara
    Lid LSG

    Ik wilde het reconstrueren

    Op haar zestiende werden er naaktfoto’s van haar verspreid. Haar herinneringen waar vaag, en daar wilde ze verandering in brengen.

    Bron: rtlxl.nl/programma/jinek

    #257881
    Luka
    Moderator

    Online sexting, exposing en de gevolgen
    Amsterdamse jongeren uit het zicht

    Er is toenemende zorg vanuit experts, instanties en de gemeente over jongeren in Amsterdam die uit het zicht raken en in uitbuitingssituaties terecht komen. Problemen rondom seksuele uitbuiting lijken te groeien. Hoe ziet de weg van onschuldig online seksueel gedrag tot ongewenste seks eruit?
    Door sociale media is uitbuiting met beeldmateriaal naar minder zichtbare plekken verplaatst en neemt het toe. Hoe komt het dat de stad voor sommige jongeren onveilig is ? We gaan in gesprek met experts die zich dagelijks inzetten om dit probleem aan te pakken.

    Heb je een tip, verhaal of idee over dit onderwerp? Deel dit vooral met ons via: livejournalism@debalie.nl.

    exposing: Het breed delen van seksueel getint beeldmateriaal, vaak gecombineerd met persoonsgegevens, via social media met als doel de reputatie van de afgebeelde persoon te beschadigen in haar sociale omgeving.
    shaming: Het delen van seksueel getint beeldmateriaal met derden via social media zonder toestemming van de afgebeelde persoon, met als doel iemand negatief af te schilderen
    sextortion: Het gebruiken van seksueel getint beeldmateriaal, dat vaak onder valse voorwendselen is verkregen, als chantagemiddel.
    grooming: Het online benaderen en verleiden met seksueel getinte contacten als doel.

    Bron: de Balie >>

    #257882
    Luka
    Moderator

    Column – De Balie Live Journalism start een nieuw onderzoek: seksuele uitbuiting onder jongeren in Amsterdam.

    Door sociale media is uitbuiting naar minder zichtbare plekken verplaatst. Hoe ziet de weg van onschuldig online seksueel gedrag tot uitbuiting eruit? En hoe maken we de stad een veilige plek voor iedereen? Een zwaar onderwerp en volgens ons broodnodig om hier de komende maanden in te duiken.
    Het probleem lijkt te groeien: steeds vaker horen we verhalen over jongeren die hiermee in aanraking komen. Zo publiceerde het Parool het verhaal van een jonge vrouw die werd geronseld om tegen betaling seks te hebben in hotels. Dit bleek helaas een veelvoorkomend verhaal. Ook is onlangs de campagne Stop Shaming! gelanceerd tegen online shaming en exposing. En heeft de gemeente Amsterdam de aanpak van seksuele intimidatie en seksueel geweld tegen meisjes en jonge vrouwen in februari 2020 als prioriteit bestempeld naar aanleiding van het onderzoek van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen.

    Toch blijven veel verhalen rondom seksuele uitbuiting onder jongeren onzichtbaar. Over de omvang in Amsterdam is nog maar weinig bekend en nieuwe vormen van grensoverschrijdend gedrag en uitbuiting ontstaan. Denk bijvoorbeeld aan daders die jongeren ronselen door hen te chanteren met het verspreiden van een foto of video. Doordat deze vormen zich vaak afspelen op sociale media, zien we ze niet. Net als de jongeren zelf, die tijdens de coronacrisis vooral online door het leven gaan. Kortom, er gebeurt veel, maar vaak buiten het zicht van de samenleving.

    Amsterdam is niet voor al zijn inwoners een veilige stad. We horen verhalen van jongeren die online worden exposed, geshamed, gechanteerd en (seksueel) uitgebuit. Elk verhaal is er een te veel. En de veelheid aan verhalen maakt ons duidelijk dat er sprake is van een structureel probleem.

    Hoe maak je een probleem zichtbaar dat zelf wenst onzichtbaar te blijven?

    Maar ook wij zitten in een zoektocht. Want wanneer is er sprake van grensoverschrijdend gedrag online en wanneer verandert dit in seksuele uitbuiting? Waar begin je? Hoe ga je om met daders die zelf ook minderjarig zijn en midden in hun eigen seksuele ontwikkeling zitten? En hoe maak je een probleem zichtbaar dat zelf wenst onzichtbaar te blijven?

    Wat kan je de komende maanden verwachten?

    De komende maanden brengen we het bredere verhaal rondom incidenten in kaart. De incidenten staan namelijk niet los van elkaar. En ook niet van de omgeving, van maatschappelijke en digitale ontwikkelingen. We voeren gesprekken met ervaringsdeskundigen, experts, ouders, docenten, hulpverleners en ambtenaren over welke verantwoordelijkheden zij hebben en hoe Amsterdam grip krijgt op dit groeiende probleem. De gesprekken verschijnen op onze website in de vorm van korte interviews. Ook maken we samen met AT5 videorapportages, bijeenkomsten en podcasts en werken we toe naar een slotvoorstelling in juni 2021. Want wij geloven: verhalen moet je tot leven wekken, in de journalistiek en op het podium.

    Bron: de Balie >>

    #257883
    Luka
    Moderator

    Interview – Hoe ziet de weg van onschuldig online seksueel gedrag tot ongewenste seks eruit?

    Er is weinig onderzoek gedaan naar jongeren in Amsterdam en hun ervaringen hiermee. Terwijl dit een groeiend maar onzichtbaar probleem lijkt. De Balie Live Journalism publiceert de komende weken interviews met Amsterdammers die zich bezighouden met deze problematiek. Met deze week: Hajar Akrari en Sara Dekker, oprichters van The Phoenix Sisters.

    Sara en Hajar hebben zelf te maken gehad met seksueel geweld en willen met hun initiatief voorlichting geven en andere slachtoffers ondersteunen bij hun verwerking. Grensoverschrijdend gedrag kan verstrekkende gevolgen hebben, ook als dit online gebeurt. In dit gesprek vragen we naar hun ervaringen met het verwerken van misbruik.

    Wat doen de Phoenix Sisters?
    Wij voeren het gesprek over seks, consent en seksueel geweld. Wij vinden dit het belangrijkst in het doorbreken van het taboe op seksueel geweld. Want dit taboe bestaat. Vanuit ons bedrijf focussen we vooral op twee dingen. Ten eerste vinden we het belangrijk om dit taboe te doorbreken, vooral ook binnen bi-culturele gemeenschappen. Daarnaast geven we individuele en groepsbegeleidingen voor meiden die te maken hebben gehad met seksueel geweld. Als je net uit een situatie komt van misbruik, zit er vaak een soort overbruggingsperiode tussen het moment dat je besluit dat je therapie wil en het moment dat je het echt gaat doen. Wij ondersteunen die meiden, zodat ze sterker in hun schoenen staan voordat ze in professionele therapie gaan. Dit is namelijk vaak een lange en zware periode, gemiddeld duurt het tussen de 6 en 9 maanden. We loodsen ze al die maanden erdoorheen. Verder verwijzen we slachtoffers ook door naar hulpinstanties.

    Waar liepen jullie tegenaan tijdens jullie eigen verwerkingsproces?
    Hajar: Ik liep tegen de beschikbaarheid aan. Nadat ik seksueel was misbruikt, ben ik vrijwel direct naar mijn huisarts gegaan. Toch duurde het bijna tien maanden voordat ik enige hulp ontving. Het contact met twee instanties verliep zacht uitgedrukt stroef. Zij waren slecht bereikbaar. Pas bij de derde organisatie lukte het psychologische hulp te krijgen. Ik werd dus tien maanden aan mijn lot overgelaten. Zelfs na een zelfmoordpoging kwam er geen hulp. Ik voelde me niet serieus genomen en was sceptisch over de hulp die ik uiteindelijk wel kreeg. Nu weet ik dat er ook allerlei supportgroepen zijn, maar toen vertelde niemand mij dit.
    Sara: Therapie bood mij niet alles wat ik nodig had. Met traumatherapie pak je het trauma zelf aan, dat lukte goed via gesprekken met mijn psychologe. Wat ik heb gemist is een holistische aanpak. Ja, mijn trauma was weg en ik sliep weer goed. Maar mijn lage zelfbeeld, schuldgevoelens en schaamte waren nog niet weg. Juist dat zijn de dingen die je vanbinnen opvreten. Therapie wordt nu gezien als de enige verwerkingstool. Terwijl ik het zie als onderdeel van het verwerkingsproces. Wat wij bieden is een aanvulling op de huidige zorg, zodat je volledig in lichaam en hoofd je trauma kunt verwerken.

    Hoe bereiken jullie slachtoffers?
    Veel via sociale media, we zijn erg actief op Instagram. We delen zes dagen in de week tips, tricks en achtergrondverhalen. En jongeren weten ons te vinden. We ontvangen ongeveer 7 berichten per dag uit heel Nederland over seksueel overschrijdend gedrag. Soms ontvangen we zelfs berichten uit België. We krijgen echt allerlei berichten. Soms wordt bijvoorbeeld een angst uitgesproken over verspreiding van een naaktfoto of dansvideo, of vertelt iemand dat ze jaren later pas bewust is geworden dat ze in haar relatie werd misbruikt door haar partner.

    Daarnaast zijn we erg laagdrempelig. We hebben geen ingewikkelde formulieren, gewoon een appje of DM op Instagram is genoeg om contact te maken! We zijn erg open over ons eigen verhaal. Dat spreekt meiden aan, ze voelen zich begrepen.

    Wat valt jullie op in jullie gesprekken met slachtoffers?
    De gemene deler is dat ze gehoord en gezien willen worden. Deze meiden, en ook jongens, hebben zoveel last van selfblame en schaamte. Die twijfel is verschrikkelijk: “Is het echt zo erg? En kom ik hier ooit uit?”

    Er is absoluut een bepaalde schaamte rondom seksualiteit. Dingen worden ook geseksualiseerd terwijl ze dit niet zijn, dansfilmpjes op TikTok bijvoorbeeld. Zo’n dansfilmpje wordt soms doorgestuurd, op forums geplaatst en helemaal uit de context gehaald. Het krijgt het label van promiscuous gedrag. Het meisje krijgt het stempel van losbandig. Dit kan enorme gevolgen hebben voor haar familiesituatie. Ze kan geïsoleerd raken of een laag zelfbeeld ontwikkelen. En daardoor ook nog eens de perfectie prooi zijn voor mannen die haar willen uitbuiten. Het gebeurt vaker dan we denken. Mensen moeten inzien dat exposing leidt tot dit soort problemen.

    Hoe kunnen we slachtoffers nog beter helpen, waar is verbetering mogelijk?
    De sfeer bij hulporganisaties is vaak heel zakelijk en professioneel. Je krijgt meteen allerlei vragenlijsten voor je neus. Dat hebben we zelf meegemaakt en horen we van andere meisjes. Wij zijn zelf geen behandelaars, maar ervaringsdeskundigen, een soort vriendin. We dwingen meisjes niet meteen aangifte te doen of in therapie te gaan. We zijn er gewoon voor ze. Geen lange wachtlijsten bij ons.

    De gemeente Amsterdam heeft seksuele uitbuiting prioriteit gemaakt, dat is heel goed. Ze hebben ook goede ideeën, maar je moet wel de doelgroep kunnen bereiken, de juiste meiden erbij betrekken en in hun behoefte voorzien. Daar hebben ze nog moeite mee, zien we. Sinds kort werken we samen met de gemeente om hen hierbij te helpen, daar zijn we blij om.

    Ook aangifte doen bij de politie blijft een lastig punt, daar berichten veel meiden ons over. Gesprekken die agenten op vreemde manier voeren, zo cringe. Het slachtoffer wordt vaak meteen gewezen op de gevolgen van aangifte doen: “Weet je dit zeker? Snap je de gevolgen wel? Je kan zijn gezin een trauma geven!”. Heb je eindelijk de moed verzameld om aangifte te doen, krijg je zulke vragen. Tegelijkertijd spraken we laatst zelf met een agent die bezig is op dit dossier. We zagen zijn passie en hoe goed hij het wil doen. Dus de juiste intentie is er. En natuurlijk wil een agent nou eenmaal de feiten weten, alleen op die manier kan goed aangifte worden gedaan. We zien het ook als onze taak dit over te brengen aan slachtoffers die aangifte willen doen. Zodat ze niet schrikken tijdens zo’n gesprek met de politie.

    Bron: de Balie >>

    #258681
    Luka
    Moderator

    Op seksuele afpersing van jongens rust een taboe. Dat maakt hulpverlening moeilijk.


    Beeld Ilse van Kraaij

    Hoe reageren jongens op afpersing met naaktbeelden, hoeveel betaalden zij en krijgen zij voldoende hulp? De antwoorden staan in een onderzoek dat het Expertisebureau Online Kindermisbruik zaterdag publiceert.

    ‘Ik heb iets heel erg doms gedaan.’ Met die zin beginnen jongens vaak tegen Simone Belt van Helpwanted.nl, dat onderdeel is van het Expertisebureau Online Kindermisbruik (EOKM) waar jongeren terecht kunnen als zij slachtoffer zijn van online afpersing. Daarna vertellen zij over de naaktfoto’s of -filmpjes die een onbekende afperser van hen heeft gemaakt, over diens dreiging deze beelden naar alle vrienden en familie te sturen, tenzij er wordt betaald. “Met ‘ik heb iets doms gedaan’ leggen jongens de schuld bij zichzelf”, zegt Belt. Zij schamen zich, ook al omdat er voor jongens een taboe rust op slachtofferschap van seksueel gerelateerde afpersing. Dat staat goede hulpverlening in de weg en bovendien blijft daardoor onduidelijk hoe omvangrijk het probleem is, vult socioloog Merel van Mansom aan.

    Zij is wetenschappelijk medewerker van het EOKM, dat heeft gewerkt aan ‘Eigen schuld, dikke bult’, een onderzoek naar financiële afpersing met naaktbeelden onder jongens. Bij afpersing met naaktbeelden wordt snel gedacht aan meisjes. Dan gaat het om sextortion, waarbij afpersers meer naaktfoto’s willen, of seks. Bij jongens gaat het meestal om geld.

    Omvang van het probleem
    Voor het onderzoek analyseerde het EOKM de ervaringen van tweehonderd jongens die slachtoffer waren. Dat zegt weinig over de omvang van het probleem. “Slechts 2,5 procent van de jongens die meededen aan het onderzoek heeft zich gemeld bij Helpwanted.nl”, zegt Van Mansom. “Hoeveel jongens jaarlijks slachtoffer worden in Nederland, is niet te zeggen.”

    Uit het onderzoek van het EOKM kwam onder meer naar voren dat:

    54 procent van de jongens met een vriend praat over sextortion

    2,5 procent de ouders inlicht

    43 procent met niemand spreekt

    32 procent maximaal een halfuur contact heeft met de dader voordat zij worden afgeperst met naaktbeelden

    57 procent enkele uren contact heeft gehad met de dader voordat zij werden afgeperst

    Het gemiddelde bedrag dat van de respondenten geëist wordt 548,50 is

    31 procent het afpersbedrag voor een deel of volledig betaalt

    69 procent niet betaalt

    Meestal begint de afpersing met een bezoek aan een chatsite als Omegle, waar jongeren elkaar anoniem ontmoeten. Dan stappen zij over naar andere kanalen voor een-op-een-contact. Naar Skype bijvoorbeeld. De afperser begint met complimenten uitdelen en ziet via Skype met wie het slachtoffer bevriend is. De afperser bouwt de seksuele spanning op en vraagt het slachtoffer zich uit te kleden of te masturberen voor de camera. Deze beelden neemt de afperser op, waarna er een dreigend bericht volgt dat het slachtoffer heel snel geld moet overmaken, anders gaan de beelden naar de volledige vriendenkring. Hoe verwoestend zo’n dreigement is, blijkt uit de diverse zelfdodingen die jongens hebben gepleegd omdat hun afpersers bleven dreigen.

    Paniek
    Als Belt een jongen aan de lijn krijgt, is die vaak in paniek “We proberen dan zicht te krijgen hoe het psychisch met de jongen gaat. De jongens zelf proberen tijd te rekken door de afperser te vertellen dat het geld over een paar dagen komt”, zegt Belt. “Omdat het contact puur online is, is het belangrijk dat de afperser geen toegang meer heeft tot het slachtoffer. Dus alles blokkeren. Daar helpen we de jongeren mee. En we vragen bijvoorbeeld Instagram om de nepaccounts van afpersers te verwijderen.”

    Zodra de afperser merkt dat er niets valt te halen, zal hij de aandacht verleggen naar een ander slachtoffer dat wel betaalt. Betalen is nooit een goed idee, want de afperser zal terugkomen voor meer geld.

    Als alle mogelijke manieren om contact op te nemen zijn geblokkeerd, is het probleem nog niet voorbij. “De angst blijft dat het beeldmateriaal alsnog opduikt”, zegt Van Mansom.

    Wat niet meehelpt, is de reactie als jongens met hun verhaal naar buiten komen. Ouders reageren vaak boos, vrienden lachen erom, en zelfs de politie weet niet altijd goed wat zij met een aangifte moet doen. Dat heeft te maken met het taboe dat rust op jongens als slachtoffer van een seksueel gerelateerd misdrijf, zegt Van Mansom. “Een jongen wordt in de maatschappij minder als slachtoffer gezien dan een meisje. Door dat stigma is het voor jongens dubbel zo lastig om naar buiten te treden.”

    Bron: Trouw >>

    #258682
    Luka
    Moderator

    Eigen schuld, dikke bult
    EEN VERKENNEND ONDERZOEK NAAR FINANCIELE AFPERSING MET NAAKTBEELDEN ONDER JONGENS

    Aanleiding

    Afpersing met naaktbeelden wordt ook wel sextortion genoemd. Sextortion is een samentrekking van de woorden ‘sex’ (seks) en ‘extortion’ (afpersing). De afgelopen jaren is een groot deel van de meldingen en adviesvragen die Helpwanted.nl ontvangt, afkomstig van jongeren die bedreigd zijn met het online plaatsen van hun naaktbeelden. Als tegenprestatie voor het níet online plaatsen van deze beelden willen de daders meer beelden óf geld. Dit zijn de twee vormen van sextortion: seksuele sextortion en financiële sextortion. Financiële sextortion komt het meest voor onder jongens. Ook Slachtofferhulp Nederland heeft steeds vaker contact met jongeren die slachtoffer zijn geworden van deze vorm van online seksueel geweld. Aanleiding voor een verkennend onderzoek naar financiële afpersing met naaktbeelden onder jongens zijn de onverminderd hoge cijfers van deze vorm van online seksueel geweld bij Helpwanted.nl, het ontbreken van prevalentiecijfers en het gebrek aan kennis over deze zeer specifieke vorm van online seksueel geweld. Helpwanted.nl heeft namelijk geen weet van de vervolgstappen van jongens nádat ze contact hebben opgenomen voor advies. Vertelt hij zijn ouders over het misbruik? Maakt hij melding bij de politie?

    Het hele onderzoek vind je hier: https://www.eokm.nl/wp-content/uploads/2021/04/publieksamenvatting_v2.pdf

    #258813
    Luka
    Moderator

    ‘Hij bedoelde het vast niet zo.’ Waarom omstanders negatief reageren op slachtoffers van seksueel geweld


    Den Haag, met de campagne #Let’sTalkAboutYES voerde Amnesty afgelopen november actie op het Plein voor de Tweede Kamer om aandacht te vragen voor een nieuwe verkrachtingswet. Beeld Phil Nijhuis

    Eva Mulder deed onderzoek naar negatieve reacties op verhalen van verkrachtingsslachtoffers. ‘Hoe meer details mensen horen, hoe minder ze iets herkennen als seksueel geweld.’

    ‘Waarom ben je met hem mee naar huis gegaan’? Of: ‘Waarom heb je het niet gewoon op een schreeuwen gezet?’ Slachtoffers van seksueel geweld krijgen nogal eens te maken met dergelijke reacties, zegt sociaal-psycholoog Eva Mulder. Vooral als slachtoffers niet voldoen aan een ‘ideaalbeeld’ reageren mensen negatiever, blijkt uit het onderzoek waar ze vrijdag op promoveert aan de Universiteit van Tilburg.

    Dat ideaalbeeld bestaat bijvoorbeeld uit slachtoffers die tegenstribbelen of na afloop verdrietig of angstig reageren. Het zijn geen slachtoffers die verstijven of boos zijn. Opvallend is dat hoe meer details mensen horen, hoe minder snel ze de situatie bestempelen als seksueel geweld. Mulder: “Op het moment dat iemand abstract moet zeggen wat seksueel geweld is, is het simpel: verkrachting is seks tegen de wil. Maar als iemand in detail hoort wat er is gebeurd, komen er al snel reacties als: het is onprettig voor het slachtoffer, maar de ander bedoelde het vast niet zo.”

    Man of vrouw: het maakt kennelijk uit
    Het maakt ook uit of het slachtoffer een man of een vrouw is. Mulder confronteerde proefpersonen met verschillende slachtofferverhalen en vroeg ze spontaan te reageren. “Als het een vrouw betrof die met iemand mee naar huis ging terwijl ze dronken was, dan werden woorden als ‘naïef’ en ‘dom’ heel veel gebruikt. Bij mannelijke slachtoffers was de reactie anders. Er werd weleens gezegd dat iets niet zo verstandig was, maar een woord als ‘naïviteit’ viel nooit.”

    ‘Miscommunicatie’
    Dergelijke reacties komen niet per se voort uit kwade bedoelingen, benadrukt Mulder. “Mensen reageren zo omdat ze hun best doen om er een begrijpelijk verhaal van te maken voor zichzelf. Dat doen ze met de middelen die hun zijn aangereikt. Die middelen bevinden zich in de samenleving: in verhalen die je te horen krijgt over hoe seksuele interactie gaat. Zo wordt vrouwen van jongs af aan geleerd om zich bewust te zijn van de risico’s die ze lopen, terwijl we dat van mannen minder verwachten.”

    En zo zijn er een hoop van wat Mulder ‘verkrachtingsmythes’ noemt, die ervoor zorgen dat mensen negatief of bagatelliserend reageren op slachtoffers. “Een jonge vrouw die zegt verkracht te zijn, krijgt bijvoorbeeld te horen: ‘Je hebt vast achteraf spijt van de seks en wil niet als slet worden gezien’. Zo’n mythe kan bestaan omdat we seks nog altijd zien als iets schaamtevols, vooral voor vrouwen.” Ook veel gehoord momenteel: het kwam vast door een miscommunicatie. Daarmee hoef je als omstander niet helemaal de schuld bij het slachtoffer of vermeende dader te leggen, aldus Mulder.

    Seks en seksueel geweld, macht en onmacht
    Dergelijke mythes veranderen, zodat slachtoffers zich wel gehoord voelen, is lastig, erkent de Tilburgse onderzoeker. De nieuwe zedenwet van justitieminister Ferd Grapperhaus, is wat haar betreft een stap in de goede richting. “Ik vind het goed dat er in de nieuwe wet meer nadruk komt te liggen op vrijwilligheid en onvrijwilligheid, in plaats van op dwang en geweld. Zo’n wet heeft invloed op hoe er in de maatschappij wordt gesproken over wat wel en niet kan. Al kan het juridische kader ook maar beperkt inspelen op de complexiteit die veelal samengaat met seks en seksueel geweld. Sommige slachtoffers willen geen aangifte doen, maar hebben wel behoefte hun verhaal te doen. Daarom moeten we naast een juridische reactie ook aandacht besteden aan de maatschappelijke respons.”

    #MeToo is wat dat betreft een goed voorbeeld, denkt ze. De verhalen die slachtoffers nu openlijker delen, brengen het gesprek over seksuele interactie en macht en onmacht op gang. Maar of het al tot minder victim blaming heeft geleid, betwijfelt ze. “Er is ook een tegenreactie gekomen van mensen die zeggen: ‘Valt dat ook al onder seksueel wangedrag? Je mag vrouwen tegenwoordig niet eens meer een hand geven’.”

    Bron: Trouw >>

    #258982
    Luka
    Moderator

    Zuellen werd op haar achttiende slachtoffer van wraakporno, gemaakt door haar ex

    “Mijn ex zei: ‘Ik ga je leven vernielen. Wacht maar af.’ Na dat telefoontje hoorde ik hem drie maanden niet tot ik plots van al zijn vrienden tegelijkertijd een filmpje ontving.”

    Wereldwijd krijgt 58% van alle meisjes tussen de 15 en 25 weleens te maken met online intimidatie. Dat blijkt uit grootschalig onderzoek van Plan Nederland. Een deel daarvan gaat over wraakporno of non-consensuele pornografie, waarbij uit wraak en zonder toestemming van beide partijen, seksueel beeldmateriaal op het internet wordt gezet. De effecten daarvan kunnen ontzettend groot zijn. Sinds 1 januari 2020 heeft wraakporno een eigen strafbepaling, waardoor het gemakkelijker te bestraffen zou moeten zijn.

    De 23-jarige Zuellen Rodrigues uit Rotterdam werd op haar 18e ook een slachtoffer van wraakporno, toen haar ex een filmpje op het internet zette. Aan VICE vertelt ze over de gigantische impact die het had op haar leven.

    “Ik was achttien toen ik mijn eerste vriendje kreeg. Hij was een jaar jonger dan ik en we kenden elkaar via vrienden. In het begin was onze relatie ontzettend leuk: we zaten in dezelfde vriendengroep, we gingen samen uit en we kwamen geregeld langs bij elkaars familie. We waren een ontzettend alledaags koppel. Ik dacht – hoe naïef het ook klinkt – dat hij de liefde van mijn leven was. Tot hij op een dag besloot mijn volledige leven overhoop te gooien door een seksfilmpje van ons, als wraak, op het internet te zetten.

    We hadden iets meer dan een jaar een relatie toen hij van iemand hoorde dat ik hem zogenaamd bedrogen zou hebben. Hij belde me op, en ondanks het feit dat ik zwoer dat het roddels waren en dat ik hem nooit zou bedriegen, was hij vastberaden om me ‘te straffen’. Hij zei: “Ik ga je leven vernielen. Wacht maar af.” Na dat telefoontje hoorde ik drie maanden niets van hem, tot ik plotseling van al zijn vrienden tegelijkertijd een filmpje ontving. Daarin was te zien hoe ik door mijn vriend ontmaagd werd. Ik wist niet eens dat het filmpje bestond, hij had me stiekem gefilmd terwijl ik op mijn buik lag. Als ik ze niet meteen een naaktfoto zou sturen zouden ze het filmpje publiceren, zeiden die vrienden. Ik heb toen in paniek de fout gemaakt om zo’n foto te sturen.

    Drie maanden later was ik onderweg naar mijn werk toen ik een onheilspellend berichtje kreeg. “Kijk even op Instagram. Jouw leven is voorbij.”

    Ik dacht dat het hierbij zou blijven en dat ze me gewoon wilden laten schrikken. Drie maanden later was ik onderweg naar mijn werk toen ik een onheilspellend berichtje kreeg. “Kijk even op Instagram. Jouw leven is voorbij.” Ik zag dat het filmpje op Instagram gedeeld was, met mijn naam en mijn telefoonnummer erbij. Vanaf dat moment ben ik zeven maanden lang gestalkt, door zowel kennissen als wildvreemden. Telkens wanneer het filmpje offline werd gehaald, werd het door een nieuw account weer geupload. Mijn feed werd overspoeld met haatberichten, doodsbedreigingen of berichten van mensen die me wilden chanteren. Elke dag werd ik wel eens uitgescholden voor ‘vieze hoer’ of ‘slet’. Ook werd het filmpje op pornosites gezet, en ik kreeg berichten van mensen in Curaçao en Suriname die me vertelden dat de video daar ook verspreid wordt.


    EEN VAN DE VELE DREIGBERICHTEN DIE ZUELLEN KREEG, MEER DAN EEN JAAR NADAT DE VIDEO EN HAAR NAAKTFOTO VOOR HET EERST GEPLAATST WERD OP INSTAGRAM.

    Ik voelde me machteloos en vernederd. Ik wist niet met wie ik erover kon praten. Mijn ouders zijn erg ouderwets, dus ik wilde ze niet laten weten wat er aan de hand was. Mijn vrienden hebben me in die periode een voor een laten vallen: ze vonden het gênant en wilden niet meer met me afspreken. Ik zat in een voetbalteam en daar moest ik uiteindelijk weg, omdat mijn teamgenoten me ‘vies’ vonden. Ook mijn stagebegeleider zei me dat ik beter een andere stage kon zoeken, omdat ik volgens hem ‘voor ophef’ zorgde en de sfeer daardoor minder aangenaam was geworden. Sommige vrienden hebben me zelfs geblokkeerd, zonder uitleg. Op school hadden de leraren wel door dat er iets aan de hand was, want ik kwam niet meer opdagen. Maar als ze me daarover belden verzon ik een smoesje – en dat hebben ze ook gewoon aanvaard.


    ZUELLEN (23) UIT ROTTERDAM IN HAAR SLAAPKAMER, WAAR ZE ZICH MAANDENLANG OPSLOOT

    Uiteindelijk raakte ik geïsoleerd van de buitenwereld. Ik sloot me op in mijn kamer en jankte de hele dag. Ik voelde me erg alleen. Het enige wat me verbond met de buitenwereld was mijn telefoon. Elk uur van de dag keek ik of ik een nieuw bericht had gekregen. Hoe grof de berichten ook waren, ik moest zien wat er gezegd werd. Ik heb meer dan vierhonderd nummers moeten blokkeren. Ik nam een nieuwe SIM-kaart, maar ook dat nummer werd snel opgepikt. Mijn ex stuurde me een berichtje waarin hij zei dat ik dit allemaal verdiend had. Het stemmetje in m’n hoofd dat me vertelde dat er geen hoop voor me was, werd steeds luider.

    Mijn ex stuurde me een berichtje waarin hij zei dat ik dit allemaal verdiend had. Het stemmetje in m’n hoofd dat me vertelde dat er geen hoop voor me was, werd steeds luider.

    Op een dag werd het me teveel. Ik heb toen een serieuze poging gedaan om mijn leven te beëindigen. Ik had mijn afscheidsberichtjes naar mijn moeder en andere mensen van wie ik hield al verzonden, toen ik wakker werd in het ziekenhuis. Blijkbaar was ik out gegaan van de adrenaline.

    In het ziekenhuis kwam ik contact met twee politieagenten, een man en een vrouw. Toen heb ik voor het eerst gepraat over de naaktfoto en het seksfilmpje. Hoewel ze me wel vertelden dat ik aangifte mocht doen – het is namelijk onwettelijk om iemands seksfilmpje online te zetten zonder medeweten– voelde ik me bij die agenten niet veilig genoeg om samen met hen stappen te ondernemen. Ik moest bijvoorbeeld het seksfilmpje en de naaktfoto laten zien aan de mannelijke agent. Hij bedoelde het niet slecht, maar ik vond het een ontzettend naar idee om die beelden te bespreken met een man. Daarbij had ik nog niet verwerkt wat me overkomen was. Ik voelde me niet sterk genoeg om te strijden. Toch is er wel een melding gedaan, en hebben ze beloofd de zaak te onderzoeken.

    Mijn zus, moeder en vader zijn toen ook over de situatie ingelicht. Ik heb er toen voor gekozen om me te laten opnemen in een gesloten instelling. Ik wist dat ik hulp nodig had, maar ik vond het vooral een heftig idee om mijn moeder aan te kijken. Ik was bang dat ze boos op me zou zijn. Ik weet dat het haar heel veel pijn heeft gedaan. Mijn vader was vooral kwaad op mijn ex.

    Ik ben drie maanden in de instelling geweest. Al die tijd mocht ik mijn telefoon bij me houden. Achteraf gezien was het wel fijn geweest als iemand me juist even van mijn telefoon had weggehouden. Ook werd er niet echt ingegaan op het effect van het seksfilmpje op mijn zelfvertrouwen, mijn zelfbeeld en mijn toekomstige relaties. Het bleef oppervlakkig, de tijd in de gesloten instelling diende vooral om ervoor te zorgen dat ik mezelf niet opnieuw wat zou aandoen.

    In tussentijd was mijn ex aangehouden, en twee dagen lang vastgehouden en ondervraagd. Nadat ze hem weer vrijgelaten hadden, stuurde hij weer een berichtje: als ik niet meteen de aanklacht zou intrekken, dan zou hij me wat aandoen. Ik voelde me daardoor niet per se onveilig, maar ik had wel behoefte om alles achter me te laten. Toen ik uit de instelling kwam, heb ik de aanklacht daarom laten vallen.


    ZUELLEN IS NU DJ, EN PIKT LANGZAMERHAND DE DRAAD VAN HAAR LEVEN WEER OP

    Ik wilde een frisse start maken. Ik hou van muziek en had al wel eens een plaatje gedraaid, maar na mijn opname wierp ik me volledig op mijn dj-carrière. Dat heeft me ontzettend goed gedaan. En een tijd geleden ontmoette ik mijn huidige vriend. Hij kent mijn verhaal, en steunt me ook volledig. Soms krijgt hij nog een reactie als hij een foto van me deelt van iemand die me nog herinnert als die ene chick van het seksfilmpje. Hij neemt het dan voor me op, maar toch voel ik dat ik het er zelf nog moeilijk mee heb. Ik vind het moeilijk om hem volledig te vertrouwen. Ik krijg nog steeds berichten van mensen die zeggen: “Ik weet wel wie je bent.” Dat zal nooit helemaal verdwijnen, aangezien het filmpje nog steeds op het internet staat.

    Ik krijg nog steeds berichten van mensen die zeggen: “Ik weet wel wie je bent.” Dat zal nooit helemaal verdwijnen, aangezien het filmpje nog steeds op het internet staat.

    De zaak heeft geen navolging gekregen, aangezien ik mijn klacht had ingetrokken. Ik heb de diagnose gekregen van PTSS. Daardoor is mijn korte termijngeheugen flink verslechterd. Ik had destijds geen zin om mezelf bloot te stellen aan die frustraties van een rechtszaak, maar nu heb ik soms spijt dat ik niet doorgezet heb. Nu ik door de coronacrisis niet meer kan draaien, haalt het trauma me weer in. Ik heb nog een hoop te verwerken.

    Toch gaat het veel beter met me. Mijn vriend heeft me laten inzien dat het ook ontzettend mooi kan zijn om iemand te vertrouwen. Nieuwe vrienden die ik voorzichtig vertel wat me gebeurd is, accepteren me. Veel nieuwe mensen die ik nu ontmoet, laten me inzien dat ik het slachtoffer ben, en niet een van de daders. Dat vind ik soms nog steeds moeilijk te geloven. Ik betrap me erop dat ik soms nog denk: was ik maar opmerkzamer geweest, of had ik maar niet alsnog die naaktfoto gestuurd.

    Dat is ook de reden dat ik dit verhaal wil vertellen: ik wil dat andere slachtoffers weten dat ze niet alleen zijn. Dat het niet hun schuld is. Dat ze kwaad mogen zijn als ze dit meemaken. Dat ze zich niet moeten schamen om hierover met anderen te praten. En ik wil ook dat andere mensen die dit lezen wraakporno niet zullen tolereren in hun omgeving. Ik wil dat ouders en leraren meer controle hebben over wat hun kind post, en ze goed letten op signalen van online pesterijen. Destijds kwam niemand voor me op. Iedereen liep mee met de rest, niemand durfde te zeggen dat ze moesten kappen. Ik hoop dat dit iets is wat verandert.

    Mijn ex heb ik jarenlang niet meer gezien of gehoord, tot ik hem twee jaar geleden terugzag op Koningsdag. Ik verstijfde volledig, en hij keek me een tijd lang aan zonder iets te zeggen. Ik dacht dat hij me wilde aanvallen, maar in de plaats daarvan zei hij gewoon ‘sorry’. Ik ben zonder wat te zeggen weggelopen. Ik heb zijn excuses niet meer nodig. Waar het nu om draait, is dat ik genees en dat zijn walgelijke actie mijn leven niet langer bepaalt.”

    Denk jij aan zelfdoding? Of ken jij iemand die aan zelfdoding denkt? Hulp zoeken werkt echt. Start een anonieme chat op http://www.113.nl (113 Zelfmoordpreventie) of bel 0800-0113.

    Bron: Vice >>

    #259433
    Mark
    Moderator

    Moeders getuigen: de vernietigende impact van online seksueel misbruik


    Slachtoffer Lisa: ‘Wat ik heb meegemaakt, maken duizenden jongeren elk jaar mee.’ ‘Op sociale media speelt een soort cockpiteffect, zoals beschreven bij gevechtspiloten: je ziet je slachtoffers niet.’ © Serge Baeken

    Naarmate onze levens zich steeds meer online afspelen, neemt ook het fenomeen van de wraakporno toe. Ondanks de medewerking van de grote internetplatforms blijft het haast onmogelijk om de ongewenste verspreiding van intieme beelden tegen te houden. ‘Er is bijna geen enkele school in Vlaanderen waar dit niet gebeurt.’

    Lisa Geudens zat met haar ouders in een restaurant aan de andere kant van de wereld toen ze plots haar vriend aan de lijn kreeg. Ze kreeg te horen dat haar ex zonet naaktfoto’s van haar op een Instagramaccount had gezet. ‘Ik was in shock’, vertelt ze. ‘Ik ben in huilen uitgebarsten. Ik heb het meteen aan mijn ouders verteld, en hun gesmeekt om even geen vragen te stellen en mij te helpen. Ik was totaal in shock.’ Geudens was op dat moment 17 jaar oud.

    Anderhalve maand voordien had ze het uitgemaakt met haar eerste vriend, na drie jaar van wat ze zelf ‘een toxische relatie’ noemt. ‘Tijdens die relatie heeft hij me onder meer gepusht om naakt- foto’s door te sturen’, zegt Geudens. ‘Liefde maakt blind, dus ik deed wat hij vroeg, hoewel ik me er eigenlijk niet goed bij voelde. Ik stuurde hem foto’s via Snapchat, omdat ze daar na verloop van tijd verdwijnen. Maar hij nam er blijkbaar screenshots van. Ik ben er later ook achter gekomen dat hij die foto’s met zijn vrienden deelde.’

    Samen met haar zus slaagde Geudens erin om haar ex onder druk te zetten. De beelden werden redelijk snel verwijderd. Met het besef dat haar beelden door tal van toenmalige medescholieren gezien waren, had ze ondertussen leren leven. Omdat ze geen zin had in gerechtelijke procedures die maanden of zelfs jaren konden aanslepen, besloot ze uiteindelijk geen klacht in te dienen.

    Lisa is een van de vele slachtoffers van wraakporno die nooit in de statistieken zullen terechtkomen. Er bestaan nauwelijks betrouwbare cijfers over hoe vaak het fenomeen voorkomt. Bij het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen (IGVM), dat sinds juli 2020 meerderjarige slachtoffers van wraakporno begeleidt, werden de voorbije elf maanden 85 dossiers geopend. Bij Child Focus kwamen het afgelopen jaar 65 procent meer meldingen van online seksueel misbruik binnen dan in 2019. Volgens Olivier Bogaert, commissaris bij de Computer Crime Unit van de federale politie, registreerde de politie in 2020 maar liefst 597 klachten wegens wraakporno. Ter vergelijking: in 2014 waren dat er slechts 7. ‘Dit is slechts het topje van de ijsberg’, zegt Bogaert. ‘Het dark number is ontzettend groot.’

    Wraakporno is een slecht gekozen term. Porno wordt gemaakt voor consumptie en impliceert medewerking en een publiek.
    Onlinereputatiemanager Willem van Lynden

    Wraakporno is typisch – maar niet uitsluitend – een probleem van de jongere generaties, die seksualiteit steeds vaker ook online beleven. ‘Dit is een generatie waarin het verschil tussen online en offline bijna volledig is weggevallen’, zegt Catherine Van de Heyning, die als hoogleraar fundamentele rechten en substituut-procureur des Konings bij het parket in Mechelen het fenomeen wraakporno onderzoekt aan de Universiteit Antwerpen. ‘Onder jongeren is het schering en inslag. Er is bijna geen enkele school in Vlaanderen waar dit niet gebeurt.’

    Weinig scholen weten goed hoe ze met het nieuwe fenomeen moeten omgaan. ‘Dat is een van de redenen waarom Child Focus is gestart met de website sexting.be, zegt Niels Van Paemel, beleidsadviseur van Child Focus. ‘Stel: er gaat een naaktfoto van een meisje rond in een school. Soms krijgen wij dan telefoon: “We hebben alvast de politie gebeld, maar wat nu?” Dan zeggen wij meestal: “Stuur de politie alvast terug. Die kan er niet voor zorgen dat die foto niet langer wordt gedeeld.” Op zo’n moment moet je vooral luisteren naar het slachtoffer en door gesprekken in de klas ervoor zorgen dat de keten van verspreiding wordt verbroken.’

    Wraakporno plaatst ook vertrouwenspersonen voor dilemma’s. ‘Het begint tegenwoordig zelfs al in het eerste middelbaar’, klinkt het bij een leerlingenbegeleidster die actief is in het Antwerpse stedelijk onderwijs. ‘Ik krijg geregeld meisjes over de vloer die in alle staten zijn omdat er intieme beelden van hen circuleren. Het gaat haast altijd op dezelfde manier: ze beginnen te chatten met onbekenden, die hun vertrouwen winnen en hen dan gaandeweg aanmoedigen om steeds uitdagender foto’s te sturen.’ Het probleem doet zich opvallend vaak voor bij leerlingen met een islamitische achtergrond. ‘Veel moslimmeisjes kunnen er niet mee naar hun ouders. Ze beseffen dat ze het risico lopen om verstoten te worden als die beelden uitkomen. Schooldirecties willen daarmee vaak onmiddellijk naar de politie, en de politie gaat dan altijd naar de ouders. Ik weiger dat pertinent, want dat willen die meisjes juist te allen prijze voorkomen.’

    Eveline
    België heeft sinds 2016 een wettelijk kader om ‘het niet-consensueel verspreiden van intieme beelden’, zoals wraakporno in het strafwetboek heet, aan te pakken. In 2020 keurde het federale parlement unaniem een wet goed die wraakporno strenger bestraft. Wie tegen de wil van de betrokkene seksueel getinte beelden of opnames verspreidt, riskeert een celstraf tot vijf jaar.

    Overigens stuit de term ‘wraakporno’ nogal wat experts tegen de borst. ‘Het is een heel slecht gekozen term’, zegt Willem van Lynden, jurist bij MediaMaze, een Nederlands bedrijf gespecialiseerd in onlinereputatiemanagement voor slachtoffers van online- shaming en woordvoerder van de stichting Stop Online Shaming (SOS). ‘Porno wordt gemaakt voor consumptie en impliceert medewerking en een publiek. Hier gaat het vaak om beelden die niet bedoeld zijn om breed bekeken te worden. Wraak suggereert dan weer dat het slachtoffer iets heeft gedaan dat moet worden gewroken.’ Van Lynden pleit ervoor om de term ‘online seksueel misbruik’ breder ingang te doen vinden. ‘Woorden doen ertoe voor wie dit meemaakt en hoe het grote publiek ernaar kijkt.’ De in overgrote meerderheid mannelijke daders worden volgens Van Lynden doorgaans ook niet gedreven door wraak. ‘Ze doen het om stoer te doen, te pochen tegenover vrienden, of om een filmpje voor een ander filmpje te kunnen ruilen.’

    In Vlaanderen raakte het concept wraakporno ingeburgerd in september vorig jaar, toen een (mannelijke) student onder de alias Eveline naaktfilmpjes ontfutselde aan verschillende bekende Vlamingen. De filmpjes werden gretig gedeeld via WhatsApp en andere geëncrypteerde kanalen. Dat een aantal van die BV’s uiteindelijk gerechtelijke actie heeft ondernomen, waarbij de dader relatief snel werd gevat, heeft wraakporno wel het brede maatschappelijke debat in getrokken. ‘Het heeft veel Vlamingen doen beseffen dat het doorsturen van zulke filmpjes gewoon strafbaar is’, aldus Van de Heyning.

    Tegelijk ziet Van de Heyning negatieve effecten. ‘In de reacties hoorde je vaak dat die BV’s het zelf hadden gezocht, en dat ze die beelden beter niet hadden gemaakt. Op die manier geef je de boodschap mee dat slachtoffers van wraakporno zelf schuld hebben aan wat hun overkomt. Dat is absoluut niet zo. Mensen hebben het recht om intieme beelden van zichzelf te maken. Sexting is doodnormaal onder jongeren. Het is deel van de seksuele ontwikkeling en het is totaal onrealistisch om te denken dat jongeren ermee zullen ophouden omdat het soms uit de hand loopt.’

    Over het algemeen zijn de slachtoffers van wraakporno (jonge) vrouwen. Uit een internationaal onderzoek uit 2018 blijkt dat het in 92 procent van de gevallen over beelden van vrouwen gaat. Uit alle internationale onderzoeken wordt ook duidelijk dat de overgrote meerderheid van de wraak- pornoverspreiders mannen zijn. Alleen bij zogenaamde sextortion, waarbij mensen worden afgeperst met zelfgemaakte naaktbeelden, zijn mannen vaker de dupe. En soms is wraakporno gewoon een wapen in handen van criminelen. RTL-journalist Daniël Verlaan ontdekte in 2018 een waar wraakpornonetwerk waarin duizenden Nederlandse en Vlaamse gebruikers beelden met elkaar deelden. Door met een alias in de chatkamers binnen te breken, stelde Verlaan vast dat tussen de gebruikers een ware ruileconomie was ontstaan. ‘Het was bijna alsof ze Pokémonkaarten met elkaar ruilden’, aldus Verlaan. ‘Hoe vaker de beelden gedeeld werden, hoe minder ze waard werden. De kostbaarste beelden, die vaak slechts in het bezit van één persoon zijn, worden original content genoemd.’

    Bepaalde gebruikers gingen bijzonder ver om aan beeldmateriaal te raken. ‘De gebruikers wisselden onderling tips uit om telefoons en accounts te hacken’, vertelt Verlaan. ‘Ze maakten valse profielen aan om tienermeisjes om de tuin te leiden. Er was zelfs een jongen bij die de computer van zijn eigen nichtje had gehackt om aan intieme beelden te komen.’ Verlaan ergert zich aan de manier waarop het verspreiden van intieme beelden vergoelijkt wordt. ‘Dit zijn gewoon criminelen’, benadrukt Verlaan. ‘Het zijn mannen die door het verzamelen van intieme beelden macht willen vergaren over hun slachtoffers, en het zelfs aan- durven om losgeld te eisen. Ze weten donders goed dat ze levens kapot- maken.’

    Heel wat dorpsgenoten nemen het me kwalijk dat ik een klacht heb ingediend, en vinden dat ik me aanstel. Het is echt verbazend hoe weinig mensen snappen hoe slopend dit is.
    Slachtoffer Lore*

    Brute pech
    Van overheidswege ligt de nadruk sterk op preventie. Wie geen herkenbare naaktbeelden van zichzelf maakt, loopt niet het risico om het slachtoffer van wraakporno te worden, zo luidt de logica. Dat klopt maar tot op zekere hoogte. Niet zelden gebruiken daders Photoshop, waarmee ze het hoofd van hun slachtoffers op een naakt lichaam monteren. Soms gebeurt het ook dat oude naaktbeelden die de betrokkene allang was vergeten opeens zonder aanwijsbare reden online komen te staan. ‘Onlangs kwam een vrouw bij ons aankloppen’, vertelt onlinereputatiemanager Van Lynden, ‘van wie het toenmalige vriendje oude naaktfoto’s had geüpload. Die vrouw had inmiddels kinderen van een jaar of acht. Die zitten natuurlijk ook de hele dag op een tablet, en riskeren dus op naaktfoto’s te stoten die mama twaalf jaar geleden heeft gemaakt. Als je dan niet ingrijpt, is het een kwestie van tijd voor ook al je collega’s die foto’s hebben gezien.’

    En sommige slacht- offers hebben gewoon brute pech. Dat geldt bijvoorbeeld voor Lore*, die eind juni 2018 via een vriend een filmpje kreeg doorgestuurd. Op dat filmpje van een tiental seconden is het gezicht te zien van een vrouw die anale seks heeft. Het filmpje ging vergezeld van Lores naam, haar Facebookprofielfoto en een campagnefoto van toen ze enkele jaren eerder deelnam aan lokale verkiezingen. De vrouw in het filmpje lijkt op Lore, maar heeft een andere stem en accent.

    Toen Lore aangifte deed, kreeg ze te horen dat de politie machteloos stond, omdat WhatsApp-berichten niet traceerbaar zijn. Lore postte een bericht op Facebook waarin ze uitlegde dat de beelden niet van haar waren, en riep op om de beelden niet te delen. Een dag later kreeg ze telefoon van een journalist van Het Nieuwsblad, die haar meldde dat het filmpje hem via verschillende kanalen had bereikt. ‘Pas op dat moment begon het me te dagen dat dit niet meteen zou overwaaien’, zucht Lore. ‘Plots besefte ik dat heel pornokijkend Vlaanderen die beelden met mijn naam erbij had gezien. Ze circuleerden blijkbaar al meer dan twee maanden op het internet.’

    In de daaropvolgende weken drong de omvang van de verspreiding pas goed tot haar door. Haar Facebook- account werd overspoeld met tientallen berichten van wildvreemden die met haar wilden afspreken. Ze besloot meteen al haar accounts af te sluiten. In de gemeente waar ze woont en een leidinggevende functie heeft, gingen de beelden gepaard met allerlei roddels. ‘Ik kreeg te horen dat ik mijn man bedroog. Er werden mails naar mijn werk gestuurd. Familieleden werden de hele tijd op dat filmpje aangesproken.’ Lore en haar echtgenoot trokken zich terug in hun cocon. ‘We zijn het eerste jaar amper buiten geweest. Overal waar je komt, heb je het gevoel dat mensen je herkennen en uitlachen.’

    Het filmpje bleek afkomstig van het dark web, en was eerder dat jaar terechtgekomen in een ludieke WhatsAppgroep waarin plaatselijke middenstanders seksfilmpjes deelden. Een van de leden van die groep bemerkte in zo’n filmpje een vrouw die wat op Lore leek, en voegde er tot hilariteit van de groepsleden haar foto’s aan toe. Vervolgens stuurde een lid van de groep de beelden en foto’s door naar een andere WhatsAppgroep. Van daaruit verspreidden de beelden en de foto’s zich als een lopend vuurtje. In die groepen zaten verschillende dorpsgenoten die Lore goed kent. ‘Het is verbazend dat zo veel mensen – ook mensen die me kennen – dat filmpje zijn blijven doorsturen.’

    Vorig jaar werden twee leden van de oorspronkelijke WhatsApp-groep veroordeeld tot een symbolische schadevergoeding. ‘Wat me nog het meeste pijn doet, is dat er bij de daders geen schuldbesef is’, zegt Lore. ‘Er zijn heel wat dorpsgenoten die het mij kwalijk nemen dat ik een klacht heb ingediend, en die vinden dat ik me aanstel. Het is verbazend hoe weinig mensen snappen hoe slopend dit is. Ik ben er bijna aan onderdoor gegaan, en het waren niet eens mijn beelden.’

    Pornhub
    Sinds april vorig jaar kunnen slachtoffers aankloppen bij het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen (IGVM). Dat voorziet in gratis juridische bijstand, en helpt ook om beelden te verwijderen. ‘Slachtoffers die contact met ons opnemen, zijn doorgaans niet op zoek naar een juridische procedure’, zegt Liesbet Stevens, hoogleraar seksueel strafrecht aan de KU Leuven en adjunct-directeur van het IGVM. ‘Hun eerste vraag is altijd: haal die beelden zo snel mogelijk offline.’

    Sinds vorig jaar werkt het instituut samen met internetplatforms als Facebook, Google, YouTube, WhatsApp en Pornhub. Het IGVM is bovendien in het bezit van de status trusted flagger, waardoor het op platforms voorrang krijgt wanneer het een verzoek indient om beelden te verwijderen. Facebook en PornHub kunnen bepaalde beelden bovendien hashen, zodat ze automatisch verwijderd worden als ze online worden geplaatst. Ook is het mogelijk om ervoor te zorgen dat zoekmotoren bepaalde websites en pagina’s niet langer opnemen in hun zoekopdrachten, zodat de beelden minder goed vindbaar worden.

    Het is bijna alsof daders Pokémonkaarten ruilen. Hoe vaker de beelden worden gedeeld, hoe minder ze waard worden.
    RTL-journalist Daniël Verlaan

    De nieuwe wet op wraakporno bepaalt dat internetdiensten met een rechterlijk bevel verplicht kunnen worden om binnen de zes uur de beelden te verwijderen. ‘Dat klinkt mooi, maar in de praktijk gaat het veel te traag’, zegt Stevens. ‘Het duurt minstens 48 uur voor je zo’n rechterlijk bevel vasthebt, en vaak nog langer.’

    Sneller gaat het als het IGVM zelf meteen dubieus beeldmateriaal signaleert. Dan slagen platforms er doorgaans redelijk goed in om beelden binnen de wettelijke termijn van zes uur te verwijderen. Die termijn is enorm belangrijk, zegt Stevens. ‘Als je zulke beelden niet snel genoeg verwijdert, is het onmogelijk om ze helemaal weg te krijgen. Dan blijft er altijd wel iets staan op de een of andere obscure website.’ Door een gebrek aan middelen beschikt het IGVM voorlopig evenwel niet over een permanentiedienst zoals Child Focus die heeft. In het weekend en buiten de kantooruren zijn slachtoffers aangewezen op de website van het IGVM (www.igvm-iefh.belgium.be), waar ze uitleg kunnen vinden over hoe ze de beelden eigenhandig offline kunnen zetten.

    Stevens toont zich voorlopig wel tevreden over de medewerking die de meeste internetplatforms verlenen. Die verliep aanvankelijk zeker niet altijd en overal van harte. Pornhub, de megapornowebsite die lange tijd alle protesten van slachtoffers naast zich neerlegde, schoot pas in actie nadat de creditcardbedrijven Visa en Mastercard ermee dreigden de betalingen voor de website niet meer te verwerken. Meer dan 70 procent van alle video’s op de website – het ging om miljoenen filmpjes – werd intussen verwijderd omdat Pornhub niet kon waarborgen dat de mensen op de beelden wel degelijk hun toestemming hadden gegeven. De enige grote speler die nog steeds halsstarrig elke vorm van samenwerking weigert, is Twitter. Begin december startte het IGVM zelfs een rechtszaak tegen Twitter. Er is ook nog het probleem dat het IGVM met tal van ‘kleinere’ platforms geen contact heeft, wat de volledige verwijdering van de beelden moeilijker maakt.

    Maar terwijl het openbare internet, op voorwaarde dat er voldoende wordt gemonitord, steeds vlotter kan worden schoongeveegd, blijft het nog steeds onmogelijk om op te treden tegen beelden die circuleren via versleutelde groepen op apps als WhatsApp, Signal, TikTok of Telegram. ‘Daar zijn we de strijd aan het verliezen’, zegt onderzoekster Catherine Van de Heyning. ‘Omdat die berichten versleuteld zijn, is het voor die platforms zelfs technisch onmogelijk om beelden te detecteren en te verwijderen.’

    ‘Het is een dilemma’, erkent ze. ‘Voor burgers is het een goede zaak dat je via encryptie veilig kunt communiceren, maar het geeft natuurlijk ook de mogelijkheid aan criminelen om zonder enige controle om het even wat te delen. Het is moeilijk om daar een goed evenwicht in te vinden.’

    Dat ondervindt ook Willem van Lynden. ‘Een mogelijkheid is dat platforms als WhatsApp bepaalde gebruikers blokkeren of dat de hele groep waarin de beelden worden gedeeld, wordt verwijderd. Maar de content die daarin is gedeeld, blijft natuurlijk wel op de telefoontjes staan van de mensen die het aan elkaar hebben verzonden. Er is dus altijd de mogelijkheid dat het opnieuw wordt gedeeld. Zelfs als de bewuste beelden in een cloud worden bewaard, is het heel lastig, zo niet onmogelijk, om tegen bijvoorbeeld Apple te zeggen: “Jongens, kunnen jullie dit filmpje weghalen?” Om privacyredenen willen die niet in de bestanden van hun gebruikers rondneuzen. Al geloof ik wel dat we in de toekomst die cloudhostingproviders zullen kunnen aanspreken.’

    Wanhoopsdaden
    Voorlopig is het nog zo dat slachtoffers moeten leren te leven met de angst en onzekerheid dat ongewenst gedeelde naaktbeelden op elk moment opnieuw kunnen opduiken. Met name voor minderjarige slachtoffers is die wetenschap vaak zwaar om te dragen. Ze slaan volledig in paniek, melden zich ziek op school, sluiten zich af, en maken in het allerergste scenario een einde aan hun leven.

    Dat drama overkwam Zara Chiarolini, de moeder van de 14-jarige Maëlle, die eind januari 2020 zelfmoord pleegde. ‘Mijn dochter had een naaktfilmpje van zichzelf gestuurd naar, laten we zeggen, haar vriendje, al weten we niet of er echt een amoureuze relatie was’, vertelt Chiarolini, die lesgeeft op de school in Jumet waar Maëlle schoolliep. ‘Die jongen heeft dat filmpje gedeeld met heel wat vrienden, op allerhande pornosites… Zo is het ontelbare keren bekeken. Nadat het was verspreid, heeft Maëlle tonnen beledigingen en haatboodschappen op haar eigen socialemediakanalen over zich heen gekregen. Het filmpje is een eerste keer gedeeld eind november 2019. Vervolgens is de storm wat gaan liggen. Nadien is de video nog eens gedeeld in januari. Ik denk dat ze toen moet hebben gedacht dat het nooit zou stoppen. Ze zag geen oplossing meer. Het was ook je reinste wraakporno. Hij wilde haar straffen omdat ze in zijn ogen hun relatie te luchtig opnam.’

    Dat weet de moeder nú, maar op het moment van de feiten verkeerde ze in volstrekte onwetendheid. ‘Ik heb dat allemaal ontdekt de dag dat ik mijn dochter dood in haar kamer heb aangetroffen. Dat is het gevaar met cyberpesten. Het speelt zich af in een virtuele wereld waartoe volwassenen nauwelijks of geen toegang hebben. Bovendien veroorzaakt het delen van naaktbeelden bij tienermeisjes een gigantisch gevoel van schaamte. Die schaamte zorgt ervoor dat slachtoffers geen hulp zoeken en drijft hen soms tot een wanhoopsdaad.’

    De dood van Maëlle bracht in Franstalig België een publiek debat over wraakporno en cyberpesten op gang. ‘Ik kan verder niet veel details geven’, zegt Chiarolini. ‘De rechtszaak tegen de hoofdverdachte loopt op dit moment nog.’

    Met andere ouders die een kind verloren door zelfmoord als gevolg van cyberpesten, bestuurt Chiarolini de vzw Les MOTs de TOM. Die staat ouders bij die niet weten wat ze moeten doen als hun kind slachtoffer wordt, biedt hulp aan slachtoffers en voert campagnes in scholen.

    ‘Er is nog veel werk aan de winkel, op alle vlakken’, zegt Chiarolini. ‘Als je kind is overleden, voel je je totaal verloren. In mijn geval is de politie zelf een onderzoek begonnen en vond het parket dat de bewijslast zwaar genoeg woog om de daders te vervolgen. Maar dat is lang niet bij alle ouders zo. Bovendien is dit soort onderzoek door het gebruik van pseudoniemen en anonieme accounts erg lastig en tijdrovend. Het onderzoek naar de dood van Maëlle heeft meer dan een jaar geduurd.’

    Een jongen van 15 kun je niet in de gevangenis stoppen, beseft de moeder, maar ze hoopt wel dat de jeugdrechter een voorbeeld zal stellen: ‘De schaamte moet van kant veranderen. Jongeren moeten leren dat er onlinerechten en onlineplichten zijn. Op sociale media speelt een soort cockpiteffect, zoals beschreven bij gevechtspiloten in de Tweede Wereldoorlog: je ziet je slachtoffers niet, vaak ken je ze niet eens persoonlijk. Je kunt ze dus volstrekt anoniem en zonder enige empathie bombarderen.’

    Niet alleen beelden kunnen vernietigen, maar ook woorden, in de vorm van geruchten en toespelingen. Daarover getuigt Maria Isabel Villalobos, een Boliviaanse die met haar Belgische echtgenoot in Waver, in Waals-Brabant woont. Haar dertienjarige dochter Maeva pleegde op 13 januari 2020 op een zondagnacht zelfmoord, terwijl haar ouders en drie broers en zussen rustig lagen te slapen. ‘We waren die zondag nog allemaal samen naar de film gegaan. Ze had dat weekend ook een nieuwe tas in de solden gekocht, waarin we haar schoolspullen zondagavond hadden overgeladen’, vertelt Villalobos in haar zitkamer, waar grote foto’s en een geschilderd portret van haar overleden dochter hangen. ‘Die avond zat ze nog laat voor school te werken. Ik ben gaan slapen. Toen ik ‘s ochtends vroeg opstond om voor iedereen ontbijt te maken en het licht aandeed, heb ik haar in de mezzanine gevonden.’

    Ze moet hebben gedacht dat het nooit zou stoppen. Ze zag geen oplossing meer.
    De moeder van de 14-jarige Maëlle, die zelfmoord pleegde

    Niemand in het gezin wist hoezeer Maeva leed onder de onlinepesterijen van haar voormalige vriendengroep op school. ‘Achteraf hebben we vernomen dat er veel gedoe was met een jongen, met wie ze close was. Maar Maeva was een vrolijk, slim en supersociaal meisje. Ze hield van dansen, hing de clown uit in de klas en verstopte voor iedereen hoe slecht ze zich voelde. Pas na haar dood kregen wij, via mails, filmpjes en spraakberichten van vriendinnen die zich schuldig voelden omdat ze niets hadden gedaan om het pesten en de seksuele roddels te stoppen, een zicht op wat er was gebeurd. Zo kwamen we te weten hoe ze tot het allerlaatste moment haar vrienden had gesmeekt ermee op te houden.’ Op haar socialemediakanalen was Maeva, een tiener met lange, sluike bruine haren, die hield van mooie kleren en er wat ouder uitzag dan haar leeftijd, maandenlang voor vuile hoer, slet en erger uitgemaakt.

    ‘We wisten dat Maeva ruzie had met vriendinnen, maar niet hoe hard of in welke zin. Toch hebben we dat bij de school aanhangig gemaakt in november, maar die wuifde het weg’, zegt Villalobos. ‘Wat online gebeurde, vond de school niet haar verantwoordelijkheid. Bovendien was het heel lastig voor Maeva, want het kwam uit de hoek van haar eigen vrienden, en die wil je natuurlijk niet verklikken.’

    Niet alleen de houding van de school, ook die van de politie liet volgens de ouders van het meisje te wensen over. ‘Pas zeven maanden na haar dood kregen we haar telefoon en tablet terug, zonder dat ze er iets mee hadden gedaan. Wij zijn zelf ook pas gehoord door de politie nadat we contact hadden gehad met de procureur des Konings.’

    Alsof het verlies van hun dochter op zich nog niet ondraaglijk genoeg was, werden de ouders ook nog geconfronteerd met roddels en verzinsels over hun gezin op sociale media, verspreid door klasgenoten van Maeva in doorzichtige pogingen om zichzelf van alle verantwoordelijkheid vrij te pleiten. Huiselijke problemen zouden de oorzaak zijn van Maeva’s suïcide. Intussen heeft de politie het familiale hoofdstuk in het onderzoek zonder gevolg afgesloten, en spitst het onderzoek zich alleen nog toe op pesterijen.

    Cultuuromslag
    Onderzoekster Catherine Van de Heyning benadrukt dat ook de zogenaamde tweede verspreiders – mensen die een wraakpornofilmpje ontvangen en dat weer doorsturen – strafbaar zijn in België. ‘De wet maakt geen onderscheid tussen hen en de oorspronkelijke verspreider’, aldus de ondezoekster. ‘Iedereen die een wraakpornofilmpje ontvangt en vervolgens doorstuurt, pleegt een strafbaar feit. In theorie zou half Vlaanderen dus gestraft kunnen worden omdat ze de Eveline-filmpjes van de BV’s hebben doorgestuurd.’ Bovendien ligt de bewijslast in België bij de dader. Wie intieme beelden van anderen verspreidt, moet kunnen bewijzen dat hij of zij daarvoor expliciet toelating heeft gekregen.

    Een veelvoorkomend probleem bij het daadwerkelijk vervolgen van daders, als slachtoffers al de moed vinden om bij de politie een klacht in te dienen, is bewijsmateriaal. ‘Mijn belangrijkste advies aan slachtoffers van wraakporno is om zo veel mogelijk screenshots te nemen van de beelden die circuleren en van de beledigingen die je online te verduren krijgt’, zegt Olivier Bogaert van de federale politie. ‘Slachtoffers hebben vaak de neiging om die zo snel mogelijk te deleten. Ze komen dan wel een klacht indienen, maar zonder screenshots kunnen we ons geen goed beeld vormen van de beschadigingsoperatie die aan de gang is.’

    Tegelijk leert de ervaring dat beelden doorgaans niet eeuwig circuleren. ‘Het gaat vaak relatief snel weer liggen’, zegt Van de Heyning. ‘Veelal worden jongeren die het meemaken inderdaad enkele maanden gepest, maar vaak is het daarna voorbij. Dat is natuurlijk héél moeilijk om aan een tiener uit te leggen, want op dat moment is dat allesoverheersend, en op die leeftijd lijkt een maand een eeuwigheid. Maar de tijd dat je er nog jarenlang bij elke sollicitatie mee werd geconfronteerd, is voorbij. Hoe cru het ook klinkt: de buitenwereld vergeet die beelden sneller dan het slachtoffer.’

    Er wacht politiediensten een heuse uitdaging om hun aanwezigheid op platforms waar naaktbeelden worden gedeeld op te voeren, al was het maar om te sensibiliseren. Momenteel is een groot deel van het internet immers het Wilde Westen. Jongeren lijken zich wel steeds vaker tegen wraakporno te wapenen. Met name door ervoor te zorgen dat beide partijen beelden van hun sextingpartner in hun bezit hebben, wordt gehoopt op een soort wederzijds afschrikeffect. Van de Heyning benadrukt dat een betere vervolging sowieso geen wonderoplossing is. ‘Een groot deel van de oplossing zal maatschappelijk zijn’, voorspelt ze. ‘Wie vandaag wraakporno verspreidt, wordt daar nauwelijks op aangesproken. Het moet duidelijk worden dat dit echt niet kan. Daders zouden sociaal in de ban moeten worden gedaan. En ook hier geldt de boodschap die bij #MeToo zo vaak wordt gebruikt: educate your sons. ‘

    Lisa Geudens benadrukt dat ze met haar getuigenis niet op zoek is naar medelijden. ‘Wat er met mij is gebeurd, is enorm kut en heel stom, maar ik heb niets verkeerds gedaan. Ik heb intieme beelden in vertrouwen naar iemand gestuurd, en die heeft daar misbruik van gemaakt. Het is zijn schuld. Ik heb niets gedaan waarover ik me moet schamen. Wat ik heb meegemaakt, maken duizenden jongeren elk jaar mee. Ik wil laten zien dat dit mijn leven niet bepaalt

    * Lore is een schuilnaam.

    Bron: knack.be

9 berichten aan het bekijken - 76 tot 84 (van in totaal 84)
  • Je moet ingelogd zijn om een reactie op dit onderwerp te kunnen geven.
gasten online: 23 ▪︎ leden online: 1
Toughcookie
FORUM STATISTIEKEN
topics: 2.759, berichten: 14.841, leden: 1.609
Scroll Up