Psychose

Tags: 

  • Dit onderwerp bevat 30 reacties, 3 deelnemers, en is laatst bijgewerkt op 21/03/2021 om 13:40 door Luka.
25 berichten aan het bekijken - 1 tot 25 (van in totaal 31)
  • Auteur
    Berichten
  • #216137
    LSG
    Beheer
    Topic starter

    In dit topic vind je websites en online artikelen met informatie over:

    Psychose

    Wil je zelf een website of online artikel toevoegen? Plaats dan eerst de url en daaronder eventueel een korte beschrijving.

    #216138
    Mark
    Moderator

    PsychoseNET

    psychosenet.nl

    Wanneer je een psychose hebt kan het zijn dat je dingen hoort of ziet die anderen niet zien (hallucinaties), of dat je ideeën of overtuigingen hebt die anderen om je heen niet hebben of niet lijken te begrijpen (wanen). Sommige mensen beschrijven het als een ‘breuk met de realiteit’. Artsen beschrijven het vaak als psychotische symptomen, een psychotische episode of een psychotische ervaring.

    PsychoseNET is een open, multideskundige eCommunity van ervaringsdeskundigen, betrokkenen en professionals die opereert onder de paraplu van Stichting Psychosenet. Je vind er o.a. informatie over psychose, ervaringsverhalen en behandelingen.

    #216162
    Luka
    Moderator

    Psychose

    wijzijnmind.nl/psychipedia/psychose

    Een psychose is een toestand waarbij iemands contact met de werkelijkheid ernstig verstoord is. Mensen in een psychose leven in hun eigen werkelijkheid. Ze zien beelden of horen stemmen die er voor anderen niet zijn. Of iemand is ervan overtuigd dat hij achtervolgd wordt.

    Als iemand een psychose heeft, kan er sprake zijn van schizofrenie. Maar dit hoeft niet. Niet iedereen die een psychose doormaakt, heeft schizofrenie. Een psychose kan bijvoorbeeld ook optreden na een moeilijke, uitputtende periode in iemands leven. Of het gevolg zijn van drugsgebruik of een depressie. Ook mensen met een bipolaire stoornis (manisch-depressiviteit) krijgen soms een psychose.

    #216163
    Luka
    Moderator

    Schizofrenie

    wijzijnmind.nl/psychipedia/schizofrenie

    Van schizofrenie is sprake als je een langdurige psychose of meerdere psychosen hebt doorgemaakt en in de tussenliggende periodes niet goed functioneert. Een psychose is een toestand waarbij je contact met de werkelijkheid ernstig verstoord is. Je ziet bijvoorbeeld beelden of hoort stemmen die er voor anderen niet zijn. Of je bent ervan overtuigd dat je wordt achtervolgd. Mensen in een psychose leven in hun eigen werkelijkheid.

    Je vindt op deze site informatie en ervaringsverhalen.

    #218509
    Luka
    Moderator

    >

    #222558
    Luka
    Moderator

    Oorzaken van psychose

    Wat de oorzaken zijn van psychosegevoeligheid is niet precies bekend. Soms zit het in de familie en wordt een gevoeligheid voor psychose doorgegeven van de ene generatie op de andere. Soms is er een duidelijk verband met vroegere gebeurtenissen.

    Psychose in de familie
    Als je bijvoorbeeld een vader of moeder hebt met een psychose, is de kans dat jij het ook krijgt groter dan voor iemand zonder psychose in zijn familie. Uit onderzoek blijkt dat dit komt door een combinatie van genetische gevoeligheden én omgevingsfactoren die families met elkaar delen.

    Psychosegevoeligheid en omgevingsfactoren
    Je kunt echter niet voorspellen wie een psychose krijgt puur op basis van de familiegeschiedenis. Ook omgevingsfactoren dragen bij aan de gevoeligheid voor een psychose. Tot een minderheidsgroepering horen in de maatschappij kan een rol spelen. Ook blijkt uit onderzoek dat in grote steden mensen vaker een psychose krijgen, dan op het platteland. Het vermoeden bestaat dat een stedelijke omgeving risico verhogend is, omdat het bij kan dragen aan een chronisch gevoel van onveiligheid, of nergens bij horen.

    Psychose en trauma
    Wanneer je in de leeftijd van vijf tot vijftien jaar trauma’s hebt meegemaakt zoals seksueel misbruik, mishandeling of gepest worden, kan dit je kwetsbaarheid voor een psychose vergroten. Jonge mensen die opgroeien in zo’n ‘onveilige’ omgeving lijken als volwassenen sneller op stress te reageren met psychosesymptomen.

    Lees verder op Psychosenet.be >>

    #222559
    Luka
    Moderator

    Psychose en trauma

    Een psychose wordt niet per se veroorzaakt door trauma, maar uit onderzoek blijkt wel dat het meemaken van een trauma de kans op een psychose flink vergroot. Met trauma bedoelen we dat je nare dingen meemaakt of hebt meegemaakt, waar je in het dagelijks leven last van blijft hebben.

    Vaak wordt bij trauma gedacht aan zeer schokkende gebeurtenissen zoals ernstige fysieke mishandeling of seksueel misbruik. Dat klopt ook zeker, maar in feite kan een trauma veroorzaakt worden door elke gebeurtenis die voor jou persoonlijk heel ingrijpend is geweest, hoe groot of klein ook.

    Trauma en psychose
    De relatie tussen een trauma en psychotische ervaringen is soms erg duidelijk en direct. Direct na een schokkende ervaring komen stemmen horen en gevoelens van achterdocht regelmatig voor. Soms is de schokkende ervaring een trigger die een psychose uitlokt, soms is de ervaring ook een onderdeel van de psychose. Iemand kan bijvoorbeeld de stem van een dader horen, of zich achtervolgd voelen door iemand die betrokken was bij de schokkende gebeurtenis.

    Uit onderzoek in Nederland blijkt dat zo’n 16% van onze noorderburen die in zorg zijn voor een psychotische stoornis daarnaast ook PTSS (posttraumatische stress stoornis) heeft. Deze mensen hebben vaak ernstigere klachten en functioneren minder goed dan mensen met psychotische klachten zonder PTSS. Het uitvragen van trauma’s en behandelen van eventuele PTSS-klachten is dan ook heel belangrijk.

    Lees verder op Psychosenet.be >>

    #222560
    Luka
    Moderator

    De rol van stress binnen psychose

    Al decennialang weten onderzoekers dat stress een belangrijke rol speelt bij het ontstaan en het beloop van verschillende psychiatrische ziektebeelden. In essentie is stress echter helemaal geen boosdoener, maar een erg belangrijk fenomeen dat mensen en dieren helpt te overleven. In levensbedreigende situaties zorgt de stress respons ervoor dat de overlevingskans wordt vergroot, door het lichaam een energie-boost te geven (wat het bijvoorbeeld in staat stelt om te vechten of te vluchten). Zonder stress zouden we niet zijn wie we zijn.

    Dus stress is goed voor ons?
    Toch kan deze respons, die zo cruciaal is voor ons welbevinden, zeer heftige en beperkende gevolgen hebben op onze gezondheid. Zo ook binnen psychose. Zeer intense of aanhoudende stress kan, in kwetsbare individuen, psychotische ervaringen uitlokken of verergeren. Denk bij dit soort stressoren bijvoorbeeld aan traumatische ervaringen of langdurig gepest of buitengesloten worden. Daarnaast kan blootstelling aan dit soort situaties ervoor zorgen dat mensen gevoeliger worden. Ze gaan dan heftiger reageren op kleinere stressoren, wat het risico op een psychose verhoogt.

    Lees verder op Psychosenet.be >>

    #223624
    Luka
    Moderator

    Hoe gaat het? Geen makkelijke vraag met een wisselende gemoedstoestand

    Kaat is psychosegevoelig. Zelf onderscheidt ze 5 fasen in haar gemoedstoestand die een mogelijke psychose kunnen aankondigen. Zelfkennis is het begin van alle wijsheid. Lees ook de vijf fasen van psychose en herstel.

    ‘Hoe gaat het met je?’

    Nog steeds op en af. Nu zit ik een opje. Ik heb af en toe nog afjes.

    Tja, wat moet je altijd antwoorden op die vraag? Ik moet mezelf behoeden om niet meer in een hypomane fase terecht te komen. Door mijn jarenlange therapie bij mijn psychiater Jacqueline, door veel gesprekken te voeren met vrienden, door veel na te denken, heb ik voor mezelf een schema opgesteld met mijn valkuilen. Hoe voel ik me? In welke gemoedstoestand zit ik? Zijn er signalen die een voorbode kunnen zijn voor een psychose? Daarom hieronder mijn 5 fases:

    1. rust en slaap
    2. energie in balans
    3. hyperhappy
    4. hypomaan
    5. psychose

    Lees verder op Psychosenet.be >>

    #225736
    Luka
    Moderator

    Eerste Hulp Bij Psychose – Wat kun je voor iemand doen?

    ‘Anne, help! Het gaat mis, je moet nu komen!’ sms’te Audrey. Het was 06.10 uur, ik was net wakker.
    ‘Wat is je adres? Ik kom er aan,’ schreef ik terug. Ik trok gauw mijn kleren aan en sprong op de fiets. Met mijn hart in mijn keel fietste ik in record tempo naar het station, nam een trein en trok vervolgens een sprint naar haar huis. Onderweg ging er van alles door me heen. Wat zou ik aantreffen? Hoe zou ik haar aantreffen?

    Dat het heftig zou worden stond buiten kijf. Als ik toen had geweten hoe heftig het werd, was ik misschien wel nooit vertrokken. Bij voorbaat verlamd door de angst en machteloosheid die me te wachten stond.

    Toen ik haar overstuur in de woonkamer aantrof was het meteen duidelijk: psychose.
    Ik zag het aan haar ogen, aan hoe ze bewoog, aan het geluid van haar stem. En zij wist het zelf ook. Ruim drie jaar geleden ontstond voor het laatst kortsluiting in haar hoofd en volgde maanden van opname en ellende.

    Ik nam me direct voor alles uit de kast te halen om te voorkomen dat er zou gebeuren wat er toen gebeurde: dwang, drang en traumatische dagen in de isoleer. Misschien was het naïef van me te denken dat ik het in me had om haar dat leed te besparen. Terugkijkend kan ik in ieder geval wel zeggen dat ik er alles aan gedaan heb om de pijn en schade te beperken.

    Lees verder op Psychosenet.nl >>

    #227994
    Luka
    Moderator

    Miljoenen mensen horen stemmen, ‘dat maakt je geen schizofreen’

    “Je bent je leven niet waard. Je bent te dik, te dom en te groot.” Irene van der Giessen hoorde meerdere stemmen het tegen haar zeggen. Niemand anders hoorde het, alleen zij. De stemmen zaten in haar hoofd.

    Vandaag start in Den Haag het Wereld Congres Stemmen Horen. Naar schatting 4 procent van de wereldbevolking heeft deze eigenschap, zegt Van der Giessen. Een eigenschap, want een ziekte of aandoening wil ze het niet noemen. “Het is zoiets als linkshandigheid.”

    Fantastisch mooie stem
    Psychiaters gaven vroeger meestal de diagnose schizofrenie. Tegenwoordig zijn ze minder stellig en blijft vaak onduidelijk hoe het kan dat iemand stemmen hoort. “In veel gevallen liggen er trauma’s aan ten grondslag. Ook medische problemen of forse levensvraagstukken, zoals worstelen met je geaardheid, kunnen een oorzaak zijn.”

    Bij Van der Giessen zijn de stemmen waarschijnlijk het gevolg van traumatische ervaringen. Ze is in het verleden mishandeld en misbruikt. Tijdens een van de traumatische gebeurtenissen dacht ze dat ze zou overlijden. Opeens was daar een fantastisch mooie stem. “Toen dacht ik: nu is het goed.”

    De stem ebde weer weg, tot haar spijt.

    Andere stemmen dienden zich aan. Soms met een positieve boodschap, soms negatief. Ze praatte ook wel eens terug. “‘Ga weg, hou je kop’, zei ik dan.” Hoe beter ze in haar vel zat, hoe minder ze de stemmen hoorde.

    Vanuit de samenleving zou er meer begrip mogen komen. Men vindt het vooral eng, merkt Van der Giessen. “Maar iemand met paranormale gaven als Derek Ogilvie op tv vinden mensen dan wel weer interessant en amusant.”

    Steun uit de stemmen
    Stemmen horen hoeft geen probleem te zijn, zegt Van der Giessen. Een van de congresorganisatoren is verpleegkundige en hoort alleen vriendelijke stemmen. Andere bezoekers van het congres hebben topcarrières of een eigen bedrijf. Van der Giessen haalde ook wel eens steun uit de stemmen. “Ze zeiden dan dingen als ‘maak wat van je leven’ of ‘zorg dat je je opleiding afmaakt’.”

    De stemmen zijn soms af te zwakken met medicatie, maar ze een plaats in je leven geven kan ook uitkomst bieden. Van der Giessen heeft daardoor grotendeels afscheid genomen van de hare. Dat vond ze ergens ook wel jammer. “Ik was door mijn jeugd heel eenzaam, dus ik vond het best gezellig met al die stemmen.”

    Bron: NOS.nl

    #228415
    Luka
    Moderator

    traumaenpsychose.nl

    Welkom op de website trauma en psychose. Het merendeel van de mensen met psychosen heeft in het verleden ernstige beschadigende ervaringen meegemaakt. Lange tijd was hier te weinig aandacht voor in de GGZ en cliënten die hun trauma’s wilden verwerken vonden geen gehoor.

    Gelukkig is hierin verandering gekomen en staat trauma bij psychose tegenwoordig op de kaart. We weten inmiddels dat bij een significant deel van de mensen deze trauma’s ook mede oorzaak van de psychose zijn. Trauma’s kunnen ook andere klachten geven, zoals bijvoorbeeld nachtmerries, vermijding van mensen of situaties, of altijd maar waakzaam en gespannen zijn. Het is belangrijk dat mensen met psychosen, hun naasten en professionals veel meer doordrongen raken van de mogelijke invloed van trauma’s op hun gezondheid en geïnformeerd worden wat daar eventueel aan te doen valt. Wij hopen dit met deze website te ondersteunen, door concrete informatie en hulpmiddelen te presenteren. Als u vragen hebt of suggesties ter verbetering of aanvulling dan horen wij dat graag van u.

    Deze website is ontwikkeld door wetenschappers van de TTIP studie en wordt mede mogelijk gemaakt door de stichting cognitie & psychose.

     

    #229387
    Luka
    Moderator

    omgaanmetstemmenhoren.nl

    informatie en handvatten voor stemmenhoorders , naasten en hulpverleners

    #230406
    Luka
    Moderator

    Gil the Grid over zijn psychose, dansen en herstel

    Gil the Grid is danser, bewegingskunstenaar en staat in de finale van Holland’s Got Talent. Een paar weken geleden was hij tijdens zijn auditie open over de psychose die hij in 2012 kreeg. Hij verwerkte deze ervaring in zijn dans, waarvoor hij een golden ticket kreeg. PsychoseNet zocht hem op voor een bijzonder interview.

    “Het was alsof alles opeens een filter kreeg, je dingen heel anders ziet en binnenkrijgt. Ik ging er toen niet vanuit dat ik een psychose had. Ik dacht alleen ‘hé, dit is raar’. Dat is denk ik het meest confusing gedeelte, dat je niet weet wat er aan de hand is. Ik wist totaal niet waar ik was. Ik was opeens aan het rennen op de snelweg en had het gevoel dat alles een dreiging was.”
    – Gil the Grid

    Bron: Psychosenet.nl

     

    #230407
    Luka
    Moderator

    Psychose: waarom je je arts soms een beetje moet helpen

    Dia-gnosis komt uit het Grieks. Vrij vertaald betekent het ‘door en door begrijpen’. Als je ergens last van hebt, wil je begrijpen hoe dat komt. De volgorde is meestal: eerst een probleem, dan een diagnose en daarna een behandeling die daarbij aansluit.

    Zou het niet mooi zijn als je het –als patiënt– met je dokter eens zou kunnen worden over wat je nou precies hebt?

    Als je ergens last van hebt, heb je vaak zelf wel een idee waar dat door zou kunnen komen. Je probeert het te snappen. Dat doe je in je eentje, je zoekt het op of je praat er met iemand over.

    Je zoekt een verklaring
    Stel: je komt er niet uit en het gaat niet over, dan kun je naar een dokter gaan.

    Bij psychosegevoeligheid hebben anderen vaak sneller door dan jijzelf wanneer dat een goed idee is.

    Je arts is getraind om patronen te herkennen. In spoedgevallen is het handig als hij dat snel kan. Dus terwijl jij je verhaal doet en je dokter vragen stelt, zit al in z’n achterhoofd: ‘Dus dat valt af, dit en dat blijven over, om dat uit elkaar te halen wil ik nog weten of…’. En dan komt de volgende vraag.

    Je arts zoekt óók naar een verklaring
    Onderzoek laat zien dat ervaren artsen vaak al binnen de eerste minuut een idee hebben over de diagnose. In de psychiatrie is dat niet anders. Dat is mooi en nuttig.

    Maar soms is het ook linke soep
    Waarom? Omdat het in de psychiatrie heel belangrijk is dat de psychiater niet alleen weet wat iemands symptomen zijn, maar dat hij ook wie hij voor zich heeft en wat er in grote lijnen in het leven van die patiënt gebeurd is.

    Want alleen dán kan hij begrijpen wat er met iemand aan de hand is. En dat kan hij dus niet alleen. Daar heeft hij jou, als patiënt, bij nodig. En je vriend of je vriendin, je partner, broer, zus, vader, moeder, oom, buurman, enzovoort.

    Mensen die weten wie jij bent en hoe jij in elkaar zit
    Je kunt het dus niet alleen. Ook al hebben sommige patiënten wat hulp nodig om dat in te zien.

    Je arts kan het ook niet alleen. Sommige artsen hebben óók wat hulp nodig om dat in te zien.

    De oplossing is simpel: doe het samen. Ga samen met je dokter en je familie op zoek naar een antwoord op de vraag: hoe kunnen we begrijpen dat ik dit heb, op dit moment in mijn leven?

    Ervaringsdeskundigen en verpleegkundigen kunnen daar heel goed bij helpen.

    Dus stel, je hebt psychosegevoeligheid: puzzel dan verder. Waarom het dit keer wel opschoof naar een psychose en de vorige keer niet. En waarom het dit keer bijvoorbeeld lang duurde voordat je het zelf ook zag.

    Schrijf het op, liefst samen
    In taal en woorden waarin jij je herkent. Probeer zelf ook een beetje open te staan voor de medische staal. Vráág het als je het niet begrijpt. Zo werk je samen aan een gedeeld verklaringsmodel, waarin je op zoek gaat naar hoe een klacht is ontstaan. En dat kan de basis zijn voor je herstelplan.

    Succes.

    Alexander Thissen is psychiater en werkt in een kliniek van GGZinGeest in Haarlem.

    Bron: Psychosenet.nl

    #238389
    Luka
    Moderator

    Wat gebeurt er als je wordt opgenomen met een psychose?

    #239176
    Luka
    Moderator
    #242207
    Luka
    Moderator

    Veel informatie over schizofrenie is inmiddels achterhaald, maar het wordt nog steeds verspreid. Wat is het wel? En waar komt de diagnose schizofrenie eigenlijk vandaan?

    Wat is schizofrenie?
    Heb je al eens eerder informatie over schizofrenie opgezocht? Grote kans dat je gelezen hebt dat het om een ernstige psychiatrische hersenziekte gaat. Misschien heb je ook wel eens gehoord dat het met een gespleten persoonlijkheid te maken heeft, en dat mensen met schizofrenie gevaarlijk en onbetrouwbaar zijn. Dergelijke informatie is inmiddels flink achterhaald, maar wordt nog steeds verspreid. Hoe komt dat?

    De geschiedenis van schizofrenie
    De term ‘schizofrenie’ werd in 1908 voor het eerst geïntroduceerd door de Zwitserse psychiater Eugen Bleuler. Het woord schizofrenie komt van de Griekse woorden schizein (splijten) en fren (geest), wat je ruwweg kan vertalen als ‘gespleten geest’.
    Toen Bleuler deze term introduceerde voor mensen met psychotische verschijnselen wilde hij daarmee aangeven dat er bij schizofrenie een scheiding is tussen verschillende functies van de geest zoals het geheugen, denken en waarnemen. Niet dat het om meerdere persoonlijkheden ging.

    Dementia praecox: schizofrenie als vroegtijdige dementie
    Psychiater Emil Kraepelin sprak in 1893 al over dementia praecox (vroegtijdige dementie) wanneer hij het over psychotische patiënten had. Hij ging er vanuit dat dementia praecox een hersenaandoening was die op dementie leek, maar in tegenstelling tot bijvoorbeeld de ziekte van Alzheimer al op veel jongere leeftijd kon ontstaan.

    Bleuler stapte van het dementia praecox concept af toen hij erachter kwam dat sommige patiënten van hem opknapten in plaats van achteruitgingen. Dit was bij patiënten met dementie nooit het geval, dus moest het wel om een andere aandoening gaan en stelde hij de nieuwe term schizofrenie voor.

    Schizofrenie als diagnose in de DSM
    In de Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM) – het meest gebruikte classificatiesysteem voor psychische aandoeningen – wordt schizofrenie grofweg omschreven als een aandoening die wordt gekarakteriseerde door psychotische episoden ‘waarbij de patiënt het vermogen om de realiteit te toetsen verliest’.

    De keerzijde van de DSM
    De DSM was ooit bedoeld als praktisch hulpmiddel voor artsen en psychiaters, om te zorgen dat ze het over hetzelfde hadden wanneer ze de klachten van een patiënt bespraken. Voordat de DSM, nu ruim 60 jaar geleden, werd ingevoerd gebruikte elke psychiater zijn eigen definitie en dat leidde soms tot grote verwarring. Want was een patiënt nou psychotisch, neurotisch, of hysterisch? En wat werd daar dan mee bedoeld?

    Hoewel vanaf begin af aan opgemerkt werd dat DSM-diagnoses niet als vaststaande ziekten moesten worden gezien maar vooral als onderlinge afspraken en concepten, worden ze steeds vaker wel als zodanig geïnterpreteerd.

    ‘Het staat in de DSM dus het bestaat’
    De aanname dat ziekten bestaan omdat ze in de DSM staan beschreven, is een grove misinterpretatie van waar de diagnoses ooit voor bedoeld zijn: als hulpmiddel en ter ondersteuning bij de behandeling van iets dat vele male groter is dan dat ene woord.

    Bij bijvoorbeeld een gebroken been werkt gestandaardiseerde diagnostiek prima. Je vinkt een aantal symptomen aan en je diagnose rolt er uit. Ook de behandeling is vaak meteen duidelijk: een paar weken in het gips en dan voorzichtig revalideren.
    Met psychische klachten ligt dat allemaal ingewikkelder, die zijn behalve persoonlijk ook meestal vager en moeilijker te omschrijven. Daarnaast kan er grote onduidelijkheid zijn over de oorzaak van de klachten en spelen meerdere factoren daarbij een rol. Wat die factoren zijn is voor iedereen anders, hoe de klachten ervaren worden ook. Dat moet je dus per persoon in kaart brengen, en hier vervolgens de behandeling op aan laten sluiten.

    Wat iemand nodig heeft kan sterk verschillen. Sommigen hebben bijvoorbeeld veel baat bij goede trauma-verwerking, terwijl de ander eerst aan goede huisvesting geholpen moet worden voor die daar überhaupt aan toe is.
    Standaard oplossingen werken voor standaard problemen, niet voor klachten die uiterst persoonlijk zijn en niet kunnen worden losgekoppeld van de context waarin ze zijn ontstaan.

    Schizofrenie is geen vast omschreven ziekte
    De DSM-5 waarschuwt nadrukkelijk dat we niet moeten denken dat het bij schizofrenie gaat om een objectieve, vast omschreven ziekte. Dat kan ook niet, want de criteria voor de diagnose veranderen met elke revisie van de DSM en elk internationaal classificatiesysteem heeft zijn eigen criteria voor schizofrenie.

    Tot 2013 werd nog onderscheid gemaakt in vijf subtypen van schizofrenie: het paranoïde, gedesorganiseerde, katatone, chronische type en ongedifferentieerde type. Inmiddels zijn wetenschappers het er over eens dat er geen duidelijke verschillen zijn tussen de vijf subtypen en zijn deze in de nieuwste versie van de DSM dan ook geschrapt. In plaats daarvan wordt nu gesproken over een schizofreniespectrum.

    Voor meer informatie: Psychosenet.NL >>

    #244494
    Luka
    Moderator

    Wat is een psychose

    Explanimation: WDKA Rotterdam.
    Gemaakt door: Loretta Hodos

    #244514
    Luka
    Moderator

    Doe even normaal – Schizofrenie

    Serie over psychiatrische aandoeningen. Johan Overdevest geeft met psychiater Robert Schoevers inzicht in diverse aandoeningen. Vandaag gaat het over schizofrenie.

    De hele aflevering kun je hier bekijken >>

    #244700
    Luka
    Moderator

    We moeten af van het idee dat een psychose alleen maar eng en verdrietig is

    Psychoses vinden veel mensen eng. Jammer, vindt Linde van Schuppen. Zij onderzoekt de verhalen achter en taal van psychoses en vindt het zonde dat we niet meer prijs stellen op de creativiteit en poëzie die eraan verbonden zijn.

    Veel mensen houden schizofrenie graag op afstand, zowel figuurlijk als fysiek. Mensen met psychoses worden een beetje eng gevonden, die moeten maar worden opgenomen, uit het zicht, weg. We lopen meestal met een flinke boog heen om mensen die op straat wanen beleven, die schreeuwen over zaken die we niet begrijpen of willen begrijpen. Hun wanen zijn verhalen die angst inboezemen, omdat we ze niet begrijpen.

    Filosoof en taalkundige Linde van Schuppen doet het anders: voor haar proefschrift aan de Radboud universiteit in Nijmegen bezoekt en interviewt ze mensen die eens of vaker psychoses hebben gehad. Die verhalen schrijft ze uit en analyseert ze. En hoewel ze zeker erkent dat het een ernstig ziektebeeld kan zijn, ziet zij ook de creativiteit van mensen met wanen, de schoonheid van hun verhalen en het verdrietige feit dat er zoveel schaamte met het ziektebeeld gepaard gaat. We vroegen haar te vertellen wat zij van haar onderzoek leerde.

    Stigma
    “Een tijdje terug kwam ik een man tegen bij Westergasfabriek. Hij was in zijn eigen wereld en zei: ‘Moet je kijken hoe mooi die robots dansen’. Hij wees naar een paar metalen destilleervaten. Het is tragisch en prachtig als mensen een eigen wereld creëren.

    Mensen praten heel moeilijk over schizofrenie, het stigma zit in alle hoeken en kiertjes van de ziel. Er is veel schaamte. Mensen te spreken krijgen is dan ook niet makkelijk. De mensen die ik tot nu toe sprak vond ik onder meer via een forum voor mensen met schizofrenie. Je mag daar niet op als je zelf niet de diagnose hebt, dus iemand heeft daar voor mij een oproep geplaatst. Daar reageren sommige mensen dan op. Een groot deel gaat via-via.

    De mensen die ik voor mijn onderzoek heb gesproken zijn tussen de 20 en 70 jaar oud, mensen komen uit alle lagen van de bevolking, zijn van alle etniciteiten. Er zitten mensen tussen die aanhanger waren van de Bhagwan, er zaten extreem creatieve ondernemers tussen, een iemand was fotomodel. Ik heb de meest interessante verhalen gehoord, maar ik wil niet te specifiek zijn, omdat mensen dan te herkenbaar in beeld worden gebracht.

    De creatieve, betekenis genererende component van psychoses zien mensen vaak niet. Mensen die een psychose hebben gehad vergelijken zichzelf vaak met mensen in hun omgeving, broers of zussen bijvoorbeeld. ‘Mijn broer is wél succesvol’, zeggen ze dan. Het stigma zit op veel plekken, ook in het moeilijker kunnen meedraaien met de rest van de maatschappij. Het idee van klassieke succespad belemmert ze soms een verhaal te vertellen dat genuanceerder en soms ook mooier is dan één van vallen, overwinnen, overstijgen. Een meanderend verhaal met allerlei hobbels, afslagen, terugvallen en inzichten.

    Ik spreek de mensen thuis, stel ze vragen over hun levensloop en wat ze voelden en dachten in hun wanen. Soms praat ik een half uur met ze, soms 4 uur lang. Vervolgens schrijf ik de opnames van dat gesprek helemaal uit zodat ik heel specifiek kan kijken naar de woorden en grammaticale constructies die zijn gebruikt, om daaruit te destilleren wat voor perspectieven in hun verhalen terug komen.”

    Gedeelde ervaring
    “Als je een psychose doormaakt, heb je een ervaring die bijna per definitie niet gedeeld is met andere mensen. Je trekt je terug in een eigen wereld. Dat kan erg eenzaam zijn, want hoe praat je over dingen die anderen niet kennen of geloven, maar die voor jou echt zijn? Ervaringen die bovendien niet altijd in de perceptuele hokjes van ‘horen’, ‘ruiken’, ‘voelen’ of ‘zien’ passen. Hoe verwoord je bijvoorbeeld een gevoel van existentiële vervreemding?

    Mijn onderzoek gaat deels over de manier waarop je communiceert over dit soort extreem subjectieve ervaringen. Hoe neem je andermans perspectief mee in een verhaal als je refereert aan dingen die voor jou waarheid zijn, maar die de ander niet meemaakt of gelooft? Hoe wordt er dan bijvoorbeeld gebruik gemaakt van referenties?

    Dit kan je onderzoeken aan de hand van taal, omdat taal per definitie iets is wat alleen tussen mensen kan bestaan. Als ik met jou spreek, haal ik constant dingen aan waarvan ik weet dat die zich in onze gedeelde betekeniswereld bevinden. Als ik over iets wil vertellen waar jij nog niet zoveel vanaf weet, dan moet ik dat bijvoorbeeld eerst introduceren. Daarna kan ik er aan refereren. Op deze manier neem ik constant jouw kennis, vaardigheden en interesses mee in de manier waarop ik spreek.

    In het geval van psychose of schizofrenie ontwikkelen mensen soms een soort privé-taal, met nieuw bedachte woorden of een niet voor anderen te volgen grammatica. Vaak heeft deze taal veel betekenis voor de persoon die het spreekt, maar kunnen de anderen er niet meer bij. Woorden worden samengetrokken en er wordt geassocieerd op klank in plaats van betekenis. Dat interesseert mij enorm omdat het in lijkt te gaan tegen de basale functie van taal als communicatiemiddel. Het lijkt de taal poëtisch te transformeren tot een ‘object’ om naar te kijken: de nadruk ligt in sommige gevallen op de vorm in plaats van de inhoud van de woorden. Ze worden als het ware losgeweekt van de alledaagse praktijk, terwijl dat juist is waar ze normaal hun betekenis uit ontlenen. Het is een creatieve vorm van vervreemding.”

    Verhalen
    “Ik let niet alleen op de taal, maar ook op de verhalen zelf. Het is interessant dat die inhoudelijk gezien vaak thema’s uit de de technologie en cultuur overnemen. Dat is een bekend fenomeen in de psychiatrie: toen de filmprojector net uitgevonden was, gingen wanen over filmprojectors, die bijvoorbeeld beelden lieten zien uit het innerlijk leven van de mens. Mensen hebben het nu bijvoorbeeld over ‘stemmen uit de tv’, of afluisterapparatuur die in hun kies zit, of iPhones. Technologie vervreemd ons soms van ons lichaam, is in zichzelf vervreemdend, dus het is ergens logisch om dat te nemen als component van het narratief van je psychose. Aan een waan zit altijd een culturele component – een psychose wordt vormgegeven aan de hand van wat je kent, de verhalen om je heen. In wanen en psychoses komen ook veel religieuze verhalen en archetypes terug; God, engelen, hogere machten, allerlei spirituele componenten.

    Wat je ook merkt uit verhalen van mensen met psychose-gevoeligheid is dat de relatie met het zelf vaak verstoord is tijdens een psychose. Mensen hebben het gevoel alsof ze oplossen in de wereld, ze kunnen zichzelf niet meer onderscheiden van anderen – identiteiten lopen door elkaar heen en grenzen vervagen of verstarren. Iemand zei een keer tegen mij: ‘ik voel me minder waard dan anderen, omdat jullie in één oogopslag weten wie ik ben, wat ik denk en wat ik heb meegemaakt, maar ik dat niet bij jullie kan’. Je zou dit kunnen zien als een vorm van pathologische openheid – het idee dat je zo open bent dat je niks meer verborgen kunt houden. Dat iedereen je kan zien.

    Wittgenstein trok een parallel tussen de filosoof en de ‘gek’: dat is niet voor niets. Wat in een psychose gebeurt is een soort terugtrekken in abstractie. In veel gevallen, niet alle, is het een zeer theoretische, creatieve stoornis. Ik wil het niet romantiseren, maar ik koop of krijg vaak schilderijtjes, dichtbundels of boeken van de mensen die ik spreek. Als mensen me over hun psychoses vertellen pakken ze er vaak beeldend werk bij, tekeningen, schilderijen. Dan leggen ze uit: ‘deze boot is een symbool voor dit, die kat een symbool voor die emotie’. Deze abstracte, en toch ook beeldende, manier van vertellen raakt aan de kern van wat schizofrenie is: misschien een vreselijke vervreemding van de wereld om je heen, van je eigen lichaam en van anderen. Maar daarin is soms ook schoonheid te vinden.”

    Bron: NPO3 – Brandpunt Plus >>

    #245734
    Luka
    Moderator

    Feit of gelul: mensen met schizofrenie hebben meerdere persoonlijkheden

    Stelling: Mensen met schizofrenie hebben meerdere persoonlijkheden die continu het lichaam van de drager overnemen. Je weet daardoor niet met wie je te maken hebt. Feit, of gelul?

    De conclusie: gelul. En wel hierom.

    Toen Split een paar jaar geleden op het grote doek te zien was schreven meerdere bioscopen, filmkenners en bezoekers dat de film over schizofrenie ging. De hoofdrol, gespeeld door James McAvoy die je misschien kent van de X-Men-films, is namelijk gebaseerd op Billy Milligan (1955-2014). Milligan werd veroordeeld voor drie verkrachtingen en claimde dat zijn 24 persoonlijkheden hiervoor verantwoordelijk waren.

    Milligan had 10 ‘Desirable’-persoonlijkheden. Deze waren vredelievend. De overige persoonlijkheden waren van minder goede aard. Tijdens de rechtszaken wierp Milligan deze 14 ‘kwaadaardige’ persoonlijkheden op als verdediging. Hij claimde dat hij niet voor zichzelf instond wanneer deze personages het voor het zeggen hadden. Uiteindelijk werd Milligan veroordeeld tot meerdere behandelingen in psychiatrische ziekenhuizen in de Verenigde Staten. Hier werd uitgebreid onderzoek gedaan naar zijn 24 persoonlijkheden. Uiteindelijk overleed hij in 2014.

    Gespleten geest
    Wat ik hiermee wil zeggen? Dat schizofrenie vaak verward wordt met dissociatieve persoonlijkheidsstoornis, de diagnose die Milligan uiteindelijk kreeg. Schizofrenie werd voor het eerst gebruikt in 1908 door de Zwitserse psychiater Eugen Bleuler. Het woord is opgebouwd uit de Griekse woorden ‘schizein‘ (splijten) en ‘fren’ (geest). Samengevoegd staat schizofrenie daarom grofweg voor ‘gespleten geest’. In de loop der tijd is hierbij het beeld ontstaan dat mensen met de aandoening hun geest in meerdere typetjes/persoonlijkheden/karakters hebben opgedeeld, maar dat is onzin.

    Bleuler bedoelde namelijk dat er bij mensen met schizofrenie een scheiding is tussen verschillende functies van de geest, zoals het geheugen, denken en waarnemen. Je kunt bijvoorbeeld last hebben (visuele) hallucinaties, paranoïde gedachten en dissociatie. Bij het laatste kom je ‘los’ van jezelf te staan. In de DSM-V wordt schizofrenie dan ook omschreven als een aandoening waarbij psychotische episoden ervoor zorgen dat een patiënt het ‘vermogen om de realiteit te toetsen’ verliest.

    Schizofrenie is zeldzaam
    Oftewel: Bleuler zijn formulering heeft wellicht voor wat verwarring gezorgd. Feit blijft dat de Zwitserse psychiater bedoelde dat de geestelijke vermogens van iemand met schizofrenie gescheiden zijn, niet dat het karakter uit meerdere persoonlijkheden bestaat. Schizofrenie is overigens ontzettend zeldzaam. Slechts 0.5 procent van de Nederlandse bevolking is ermee gediagnosticeerd, of heeft het gehad.

    Bovendien is het belangrijk om te benadrukken dat de DSM-V een boek met richtlijnen is. Mensen denken vaak dat de DSM-V een soort afvinklijst voor psychiaters is om te kijken of iemand een bepaalde aandoening heeft, maar dat is niet waar. De DSM-V kun je beter zien als een bundeling van afspraken over bepaalde ziektebeelden, zodat psychologen, psychiaters en behandelaars enkele hulpmiddelen hebben bij de behandeling van een aandoening.

    Wat is schizofrenie?
    Schizofrenie is dus geen objectieve, vast omschreven ziekte. De criteria veranderen bij iedere editie van het handboek, dus dat kan ook niet. Zo werd schizofrenie tot 2013 omschreven aan de hand van onderdelen. Je had het gedesorganiseerde, katatone, chronische, paranoïde en ongedifferentieerde type. Inmiddels is deze onderverdeling geschrapt en spreken we over het schizofreniespectrum. De symptomen variëren dus in ernstigheid, aantal en/of duur. Of, in gewoon Nederlands, je kunt een beetje schizofreen zijn (op een bepaald moment), maar er ook veel meer last van hebben.

    Over feit of gelul
    In de serie feit of gelul bevestigen of ontkrachten we vooroordelen van mentale aandoeningen. Eerder legden we de veronderstelde relatie tussen borderline en liegen op de snijtafel.

    Bron: Commen >>

    #247644
    Luka
    Moderator

    Wat is de relatie tussen trauma en psychose? – Psycholoog David van den Berg

    ‘We moeten mensen met een psychose gaan vragen: wat is er met je gebeurd?’ zegt psycholoog David van den Berg. Zijn onderzoek toont aan dat wie een ernstig trauma meemaakt, drie keer zoveel kans heeft op een psychose.
    Voor die trauma’s kun je therapie toepassen, die de psychotische symptomen vaak drastisch vermindert.

    #249689
    Luka
    Moderator

    Nabij zijn tijdens crisis – niet bang zijn voor de botsing

    Nabij zijn tijdens een psychotische crisissituatie is een bijna onmogelijke opdracht voor naasten en professionals. Toch kan het wel! Jeroen Zwaal heeft zelf ervaren dat nabij zijn een krachtig middel is om iemand tijdens een psychose te ondersteunen.

    Wie in de war is, vertoont ingewikkeld gedrag. Zo was ik in mijn psychose niet te volgen en werd mijn grensoverschrijdend gedrag natuurlijk afgekeurd.

    Dat er rouw en trauma onder verborgen zat? Dat werd niet gezien. De spanning van angst en boosheid die ik met me meedroeg kwam er ongecontroleerd en explosief uit. Normaalgesproken is het verstandig om bij explosiegevaar afstand te houden.

    Tegelijkertijd heeft iemand tijdens een psychose juist het nabij zijn nodig
    Mensen om je heen betekent in het gunstigste geval: houvast, begrip, geruststelling. Maar ook: duidelijke sturing, regie overnemen en veiligheid bieden. Voor iemand met veel verwarring en onderliggende angst is dat zo nodig.

    In zo’n crisis is nabij zijn ontzettend lastig. Voor beide partijen: zowel voor de persoon in verwarring, als voor de mensen eromheen.

    Zo weigerde ik steevast medicatie in te nemen. Ik wilde niet meewerken, omdat ik mezelf meer vertrouwde dan alles om me heen. Dat die ‘zelf’ totaal van de kaart was, had diezelfde zelf niet in de gaten. Of voelde ik richting mij een gebrek aan vertrouwen en kaatste ik dat gedrag ook terug?

    In ieder geval was ik in mijn leven tijdelijk een bestuurder geworden die als het ware blind door het verkeer reed, zonder het stuur over te laten nemen. Het stuur zelf, was de enige houvast die ik nog had. Dat loslaten? No way!

    Hoe ga je daar als naaste mee om? Als bijrijder? Hoe kan je rustig meesturen, terwijl je zelf de ene botsing na de andere voor je ogen ziet gebeuren? Dat is bijna onmogelijk.

    Hoe ga je er als professional mee om? Wanneer de auto stilgevallen is tegen boom, sleur je dan pas zo’n psychotische chauffeur met veel geweld uit de auto? De weg versperren? Is dat de manier?

    Of laat je iemand gewoon links liggen in plaats van nabij zijn?
    De huidige manier van omgaan met verward gedrag is de wetgeving dat we een verward iemand (kort door de bocht gezegd) ‘zijn gang laten gaan’, in afwachting tot er een ernstige botsing dreigt met gevaar voor zichzelf of de samenleving. Dan pas is noodzakelijk ingrijpen toegestaan.

    Psychotisch gedrag is te sussen. Het is dichtbij de verwarde ander komen. Op een rustige en krachtige manier. Zodoende wordt er geen extra spanning toegevoegd aan de situatie, maar ruimte. Hoe eerder van deze verwarrende weg gehaald worden, hoe beter.

    Vervolgens kan er binnen deze nabijheid subtiel gewerkt worden aan een gedeelde werkelijkheid en wederzijds vertrouwen.

    Ga samen ervaren wat er te ervaren is. Sta voor elkaar open, ook voor het vreemde gedrag. Durf vertrouwen te geven en wees niet bang voor eventuele botsingen. En wie er wel bang voor is. Ook oké, dan is het goed om wat afstand te nemen.

    Stel dan iemand anders aan om deze ingewikkelde taak op zich te nemen
    Goed om te weten: de meegenomen spanning en energie van iemand die in de war is heeft in mijn optiek een belangrijke functie: De verwarring en de spanning heeft niet als doel om te botsen. Nee, de crisis heeft als functie om een opgebouwde beweging van wellicht vele jaren tot halt te brengen en te zorgen dat iemand ervoor kiest om een andere gezondere richting op te gaan in het leven.

    Frontale botsingen ontstaan pas als we met zijn allen geen raad weten met deze verhoogde spanning. Als verward en stuurloos gedrag er niet mag zijn.

    Ergens in dit proces is er een goede deal te sluiten. Dit kan in het moment dat de persoon in crisis voldoende vertrouwen heeft om te besluiten: ‘oké, ik geef mijn stuur weg en ik laat me leiden, voor zolang het nodig is’.

    We kunnen naar dit moment toewerken en deze gedeelde regie van ‘samen aan het stuur zitten’ bereiken
    Simpel gezegd: wanneer we met veel geduld en intuïtie door het ingewikkelde gedrag heen weten te kijken en de mens zien in nood.

    ‘Als de nood het hoogst is, is de redding nabij.’

    Een mooie spreuk waar redding de actie is en het laatste woord de rustige wijze waarop we er voor de ander kunnen zijn: ‘nabij’

    Bron: Psychosenet.NL >>

    #252274
    Luka
    Moderator

    Leren leven met de stemmen in je hoofd: ‘Stil worden ze toch niet’

    Stemmen in het hoofd worden van oudsher gedempt met medicatie. De laatste jaren ontstaat steeds meer ruimte voor behandelingen op die erop gericht zijn om met stemmen te leren leven. ‘Ik voelde me eindelijk begrepen.’

    Op een avond, toen ze tien jaar was, lag Manon net in bed toen er iets raars gebeurde. Ze hoorde tumult op straat, pal voor haar slaapkamerraam. Een groep mensen stond buiten te discussiëren. Wat ze precies zeiden, kon Manon niet verstaan. Ze schoof haar gordijnen open en keek uit het raam, maar ze zag niemand. Ze ging weer liggen, verward. Het gezelschap klonk steeds rumoeriger, ze schreeuwden zelfs. Manon keek nog eens, maar er was niemand te zien. ‘Ik werd bang. Ik dacht dat ik gek werd.’

    Ze ging niet naar haar ouders, die hadden het druk met haar broer, dacht ze. Er speelden dingen thuis die voor Manon (inmiddels 19 jaar) traumatisch zouden blijken en waar ze nu liever niet over praat. Ze bleef stil in bed liggen.

    STEMMENPOLIKLINIEK
    Manon staat niet alleen in deze ervaring. Zo’n zeven procent van de Nederlandse bevolking hoort stemmen die voor anderen niet hoorbaar zijn. Ruwweg de helft heeft daar weinig last van, maar voor anderen gaan de stemmen gepaard met angsten, somberheid en psychose.

    De laatste jaren is er een kentering te zien in de aanpak van stemmen horen. Meer dan op het laten verdwijnen van stemmen met ingrijpende medicatie, is de nadruk komen te liggen op leren leven met stemmen. Via apps en cursussen leren mensen hun stemmen te temmen. Met succes.

    ‘Veel patiënten slagen erin prettig en betekenisvol te leven met hun stemmen.’

    ‘Toen ik ruim twintig jaar geleden begon in de psychiatrie, was een eerste psychose een opmaat naar een leven binnen de muren van een instelling, waar behandeling vooral bestond uit het voorschrijven van antipsychotica,’ zegt Ingrid Tewelde, psycholoog bij de Stemmenpolikliniek van het Universitair Centrum Psychiatrie in Groningen. ‘Nu slagen veel patiënten erin prettig en betekenisvol te leven met hun stemmen.’

    Maar helaas bereikt die verbeterde zorg lang niet iedereen.

    PERSPECTIEF BIJ STEMMEN HOREN
    In 2014 interviewde antropoloog Tanya Luhrmann van Stanford University zestig mensen met een psychose over het horen van stemmen. Twintig van hen woonden in de VS, twintig in India en nog eens twintig in Ghana. Wat bleek: de aard van de stemmen hing samen met de plek waar de stemmenhoorder woonde. Mensen in de VS hoorden vaak vreselijke dingen. De opdracht ‘om mensen te martelen. Hun een oog uit te steken met een vork, of hun hoofd af te hakken en hun bloed te drinken, echt vieze dingen,’ zoals een Amerikaanse stemmenhoorder het verwoorde.

    In Ghana klonken stemmen vaak als goddelijke interventie. ‘Ze vertellen me om het goede te doen.’

    Mensen in India en Ghana daarentegen, kregen vriendelijker boodschappen te horen. In Ghana klonken stemmen vaak als goddelijke interventie. ‘Ze vertellen me om het goede te doen,’ aldus een Ghanese stemmenhoorder, ‘als ik deze stemmen niet had, was ik al lang dood geweest.’

    Mensen in India hoorden veelal stemmen van al dan niet overleden familieleden. ‘Ze spreken zoals oudere mensen die jongeren van advies voorzien,’ zei een Indiase deelnemer.

    Het onderzoek laat zien dat er ruimte zit in hoe mensen hun stemmen ervaren. ‘De manier waarop mensen aandacht aan hun stemmen besteden, bepaalt wat de stemmen zeggen,’ aldus Luhrmann in een bericht van Stanford University.

    Dat biedt perspectief voor zorg aan stemmenhoorders in het Westen, stelt Luhrmann: ‘De harde, gewelddadige stemmen die zo algemeen zijn in het Westen, zijn wellicht geen onontkoombaar kenmerk van schizofrenie.’

    CONTINU ONVEILIG
    Voor Manon was stemmen horen aanvankelijk vooral bevreemdend, vertelt ze op haar naar wasmiddel ruikende kamertje in een Groningse zorginstelling waar ze oefent met zelfstandig wonen. Spongebob siert het naambordje naast haar deur op de jeugdherbergachtige gang. ‘Als ik me verdrietig voel, kijk ik Spongebob. Dan vergeet ik verder alles.’

    Ze zit in een scoutinghoodie op haar eenpersoonsbed, een trits oorknopjes flankeert een vriendelijk, bedachtzaam gezicht. Naast haar staan een elektrische piano en gitaar, op een laag tafeltje slingeren rokersparafernalia. ‘De eerste jaren zeiden mijn stemmen ook weleens leuke dingen,’ vertelt Manon. ‘Als ik goed had geslapen en lekker in mijn vel zat. Ze hadden bijvoorbeeld commentaar op de aanbiedingen van de supermarkt.’

    ‘Kijk nou, die boter! Zo goedkoop, die kun je niet laten liggen,’ hoorde ze dan. ‘Nee joh, wat een flut-aanbieding.’

    In groep acht had ze een leraar die zich bekommerde om een klasgenootje dat werd gepest. Dat wekte Manons vertrouwen. Op een vrijdagmiddag treuzelde ze bij het opruimen van haar laatje, tot ze alleen met hem was. ‘Ik hoopte dat hij zou vragen: “Manon, gaat het wel?”’ Maar die vraag kwam nooit. Zelf begon ze er niet over, omdat de stemmen in haar hoofd haar verboden over hen te praten. Manon hield zich zes jaar aan dat pact.

    ‘Ik volgde de bevelen op in de hoop dat de stemmen zich koest zouden houden. Maar ze hielden nooit op.’

    Ze kwam tot weinig. Sinds haar zesde speelt ze piano. Het liefst Rachmaninov, Liszt en Chopin. Maar met het tumult in haar hoofd kon ze zich nog geen vijf minuten op haar oefeningen concentreren. Ook school ging steeds moeilijker. Voor Manon waren de stemmen in haar hoofd niet te onderscheiden van stemmen in de buitenwereld. ‘Aan de ene kant voelde ik me eenzaam omdat niemand wist van mijn stemmen. En tegelijk had ik geen privacy, geen geheimen. Mijn stemmen luisterden mee bij alles wat ik dacht en daarom voelde ik me continu onveilig.’

    Naarmate ze ouder werd, doorstond Manon meer ervaringen die zich als trauma’s in haar geest nestelden, veelal in relatie met opnames in de jeugd-ggz. Ze kwam hardhandig in contact met de politie nadat ze uit een instelling wegliep, werd seksueel misbruikt en kreeg onder dwang medicatie ingespoten in een separeercel. De vriendelijke stemmen verdwenen. Wat overbleef waren stemmen die zich dag in, dag uit lieten horen. Haar kleineerden, beledigden en haar verontrustende opdrachten gaven. Stemmen die haar opdroegen haar sleutels in het water te gooien, op de snelweg haar portier te openen en die haar instrueerden hoe ze een einde aan haar leven zou moeten maken. Manon sneed in haar polsen, verbrandde haar huid en deed meerdere pogingen tot zelfdoding. ‘Ik volgde de bevelen op in de hoop dat de stemmen zich koest zouden houden. Maar ze hielden nooit op.’

    De enige manier om de stemmen te kalmeren, was zichzelf te verdoven. Alcohol en wiet boden tijdelijk respijt van het gruwelijke commentaar in haar hoofd.

    INTERNATIONALE STEMMENBEWEGING
    Sociaalpsychiatrisch verpleegkundige Peter Oud helpt mensen als Manon. Zelf hoorde hij zo’n vijftien jaar stemmen, maar die waren van geheel andere orde. ‘Pas op het kinderzitje,’ klonk het ineens toen hij jaren geleden een fietstochtje maakte met zijn dochter in het voorstoeltje. Het volgende moment schoot het stoeltje los, maar dankzij de waarschuwing wist Oud een val van zijn kind te voorkomen.

    ‘In de reguliere ggz zijn ze vooral gericht op het medicinaal doen verdwijnen van stemmen.’

    Oud is voorzitter van stemmenhoordersvereniging Stichting Weerklank, onderdeel van een wereldwijde beweging van stemmenhoorders die menen dat het horen van stemmen in de reguliere ggz gestigmatiseerd en geproblematiseerd wordt. ‘Daar zien ze stemmen als symptoom van een psychose. Ze kijken niet naar de karakteristieken, voorgeschiedenis en inhoud van die stemmen, maar zijn vooral gericht op het medicinaal doen verdwijnen ervan.’

    In lokale stemmenhoordersgroepen is een netwerk van lotgenotencontact ontstaan en stemmenhoorders laten van zich horen op wereldcongressen, waar ook naasten en wetenschappers komen.

    Oud coacht stemmenhoorders in het leren begrijpen van en leven met hun stemmen. Hij gebruikt daarbij het ‘Maastrichtse interview’, ontwikkeld door emeritus hoogleraar psychiatrie Marius Romme en journalist Sandra Escher, een stel dat op handen wordt gedragen door de internationale stemmenbeweging. Door stemmenhoorders via een vast stramien te bevragen over hun persoonlijke geschiedenis en het ontstaan en de aard van de stemmen, probeert Oud de betekenis van stemmen in iemands leven te construeren en inzichtelijk te maken voor zijn cliënt.

    VECHTSCHEIDING
    Oud schetst hoe dat kan werken aan de hand van een drieëndertigjarige cliënt, ‘Simon’. Simon hoorde continu een vervelende, scheldende mannenstem, een grillige vrouwenstem die de mannelijke stem vaak volgde en de stem van een jonge jongen, die soms ruziede met de vrouwenstem.

    Oud en Simon herleidden de oorsprong van de stemmen naar de vechtscheiding tussen Simons ouders toen hij een jaar of twaalf was. Oud: ‘Simon herinnerde zich daar weinig van en bestempelde zijn jeugd als “prettig, niets bijzonders”. Dat kon haast niet kloppen. Op zijn twaalfde werd hij bij zijn moeder weggehaald en het contact met haar herstelde pas toen hij zestien was.

    Door goed naar de stemmen en zijn levensgeschiedenis te kijken, constateerden we dat de dominante mannenstem die van zijn vader moest zijn, de vrouwenstem van zijn moeder en de jongensstem die van hemzelf, ten tijde van de scheiding. We kwamen tot het inzicht dat Simon nooit had geleerd met zijn emoties om te gaan op andere manieren dan met drank en drugs. Dat kan hij nu proberen te leren door met familie, in stemmenhoordersgroepen of in individuele therapie over zijn ervaringen en stemmen te praten.’

    DE EMANCIPATIE VAN STEMMENHOORDERS
    Parallel aan, of dankzij, de emancipatie van stemmenhoorders is ook in de reguliere ggz doorgedrongen dat het anders kan. In de afgelopen twintig jaar is het begrip van herstel voor mensen met psychose gekanteld, ziet Stynke Castelein, hoogleraar herstelbevordering bij ernstige psychische aandoeningen aan de Rijksuniversiteit Groningen en hoofd onderzoek bij ggz-instelling Lentis. ‘Twintig jaar geleden kregen mensen de boodschap: je hebt schizofrenie, dat is een ernstige psychische aandoening, je krijgt medicatie en je moet het rustig aan doen, werk en andere activiteiten op een laag pitje zetten, niet te veel stress en emoties.’

    ‘Nu is de inzet van medicatie zo kort en laag mogelijk en helpen we de patiënt vanaf dag één actief te blijven.’

    Maar met het verminderen van stemmen of wanen kan de medicatie emoties afvlakken en leiden tot vermoeidheid, traagheid, gewichtstoename en seksuele problemen. ‘Nu is de inzet van medicatie zo kort en laag mogelijk en helpen we de patiënt vanaf dag één actief te blijven. Blijven studeren, werken, zelfstandig wonen, ondersteund waar nodig.’

    Die verandering werpt zijn vruchten af. Het percentage mensen dat een einde aan zijn leven maakt in de zeven jaar na een eerste psychotische ervaring, is de afgelopen vijfentwintig jaar spectaculair gedaald, van 11 naar 2,4 procent. En ook op positievere, zachtere maten als voldoening of levenskwaliteit ziet het er nu een stuk beter uit dan aan het eind van de vorige eeuw. Dat beeld spreekt althans uit een analyse van Castelein die momenteel bij vakbladen ligt voor kritische tegenlezing door collega-wetenschappers.

    DESTRUCTIEVE GEDACHTENPATRONEN
    Hand in hand met het terugdringen van medicijngebruik is er meer bewustzijn dat mensen die last hebben van hun stemmen baat kunnen hebben bij psychotherapie. Vooral cognitieve gedragstherapie en traumatherapie blijken zinvol.

    Na langdurige omzwervingen in de ggz belandde Manon bij de stemmenpoli van het UMCG voor cognitieve gedragstherapie. Daar sprak ze anderhalf jaar lang wekelijks met therapeut Ingrid Tewelde over haar stemmen. Wat zeggen ze? Hoe klinken ze? Wat doet het met je? ‘Ik voelde me daar eindelijk gehoord en begrepen.’

    ‘Ik kan nu denken: hé, ik hoor een nare stem, wat vervelend, in plaats van aan te nemen dat ik waardeloos ben.’

    Cognitieve gedragstherapie beoogt destructieve gedachtenpatronen rondom het stemmen horen te doorbreken, vanuit het idee dat daarmee de emotionele last afneemt. Manon leerde G-schema’s maken: gebeurtenis, gedachte, gevoel, gedrag en gevolg analyseren. ‘Bijvoorbeeld: een stem zegt dat ik mezelf moet doden. Dat roept bij mij de gedachte op dat ik niets waard ben. Daardoor voel ik me verdrietig en besluit ik inderdaad een poging tot zelfdoding te doen. Het gevolg is dat ik naar het ziekenhuis moet.’

    Manon kan niet meer precies reproduceren hoe ze deze treurige spiraal kan kantelen. ‘Gek, want het heeft me wel geholpen. Oh ja,’ schiet het haar te binnen. ‘Als een stem zegt dat ik mezelf moet doden of verwonden, kan ik denken: hé, ik hoor een nare stem, wat vervelend, in plaats van aan te nemen dat ik waardeloos ben.’

    TEMSTEM-APP
    In haar therapie leerde Manon dat stemmen horen samenhangt met activiteit van de spraakgebieden in het brein: Broca en Wernicke, ze wijst ze aan op een plaatje in een klapper die ze van Tewelde kreeg.

    Manon ervoer dat ze haar stemmen kan temmen door met talige dingen bezig te zijn. Ze pakt haar telefoon en opent de Temstem-app. Ze krijgt twee rijen woorden te zien en de opdracht die woorden aan elkaar te koppelen. Tanden-stoker, gala-jurk. ‘Het duurt een half uurtje om alle woorden te verbinden. Soms zijn de stemmen tot rust gekomen tegen de tijd dat ik klaar ben, maar op slechte dagen niet. Dan loop ik naar beneden en vraag ik een extra dosis antipsychotica.’

    ’s Avonds zijn Manons stemmen het heftigst. Om dan toch in slaap te komen, luistert ze naar muziek. Nederlandstalige liedjes waar ze de tekst van kent, zodat ze in haar hoofd mee kan zingen tot de slaap haar overmant.

    ‘Ik weet nu dat het niet uitmaakt of ik mijn stemmen gehoorzaam. Uiteindelijk kunnen ze me niets maken.’

    Naarmate Manon meer controle kreeg over haar stemmen, ging ze zich beter voelen. ‘Ik weet nu dat het niet uitmaakt of ik mijn stemmen gehoorzaam. Stil worden ze toch niet en uiteindelijk kunnen ze me niets maken.’ De trucjes die ze heeft ontwikkeld bieden vrijheid. ‘Ik ben de baas, ik kan de stemmen wegmaken als ik wil.’

    TRAUMATHERAPIE BIJ MENSEN MET PSYCHOSE
    Psycholoog Tewelde werkt op een specialistische poli en heeft zich toegelegd op cognitieve gedragstherapie voor mensen met psychoses. Ze merkt dat minder gespecialiseerde collega’s huiverig zijn om die groep te behandelen.

    Bij traumatherapie speelt iets vergelijkbaars. Zeventig procent van de stemmenhoorders blijkt een of meerdere traumatische ervaringen te hebben doorstaan: seksueel misbruik, pesten of emotionele verwaarlozing in het gezin. Traumatherapie bij mensen met psychose bleek ongekend effectief. Toch is er veel terughoudendheid, angst om met stemmenhoorders over die trauma’s te praten met het idee dat dat wanen kan versterken of mensen instabiel maakt. Driekwart van de in totaal bijna honderdduizend patiënten met een psychose krijgt geen trauma- of cognitieve gedragstherapie, zo bracht de Vereniging voor Gedrags- en Cognitieve therapieën vorig jaar in kaart. Zonde, stelt Castelein: ‘Als je mensen die therapieën onthoudt, onthoud je hen goede zorg.’

    MEDICATIE DIE AANSLAAT
    Nu Manon haar stemmen heeft leren hanteren, maakt ze zich klaar om drie maanden opgenomen te worden voor traumatherapie. Ze is gestopt met drinken, met snijden en met branden, heeft haar dosis van kalmeringsmiddel oxazepam terug weten te schroeven van 100 mg naar 2,5 en ruim een jaar geoefend met zelfstandig wonen. Ze staat stevig in haar schoenen, maar ze ziet er als een huis tegenop. ‘Traumatherapie betekent dat ik aan een vreemde tot in detail moet vertellen wat ik heb meegemaakt, ook over het seksueel misbruik. Dat lijkt me vreselijk.’

    Toen ze wakker werd, was het stil, voor het eerst in acht jaar. ‘Ik kon het niet geloven.’

    Toch wil ze het. ‘Ik ben tijdens de therapie gaan inzien dat mijn stemmen zijn ontstaan door trauma, dus als ik die trauma’s aanpak, denk ik ook dat ze weer zullen verdwijnen. Misschien kan ik dan zelfs zonder medicatie.’

    Maar voor nu is ze blij dat ze medicatie heeft die aanslaat. Vorig jaar kreeg ze een spuit in haar bil met een nieuw antipsychoticum. Toen ze de volgende ochtend wakker werd, was het stil, voor het eerst in acht jaar. ‘Ik kon het niet geloven. Ze zullen zo wel beginnen, dacht ik steeds. Maar ze begonnen niet. Ik ben naar buiten gegaan en heb twee uur lang gewandeld. In m’n eentje. Voor het eerst was er rust in mijn hoofd, ik kon de wereld ongestoord in me opnemen. Het was fantastisch.’

    FIJN OM IETS TE DOEN
    De stilte betekende dat er ruimte ontstond. Ze kreeg behoefte om iets te doen. Manon gaat nu twee keer per week naar dagbesteding. Op maandag poëzie en op donderdag creatief bezig zijn. ‘De een na jongste deelnemer is twee keer zo oud als ik, maar dat maakt me niet uit, ik vind het fijn om iets te doen te hebben.’

    Eens in de maand krijgt Manon het antipsychoticum toegediend. Het grootste deel van de maand zijn haar stemmen weg. Alleen de laatste paar dagen voor een nieuwe dosis steken ze de kop op. Manon kan zich weer concentreren op haar pianolessen. Eerder dit jaar speelde ze Chopin, ‘Nocturne opus 9 #2’, bij een uitvoering. ‘Voor ik begon trilden mijn handen van de zenuwen, maar toen ik klaar was, kreeg ik een groot applaus. Ik maakte een buiging, mijn docente gaf me een schouderklopje en ik voelde dat ze trots was.’

    Er borrelen ook plannen op voor de verdere toekomst. Over een jaar wil ze beginnen met een mbo-opleiding tot zorgverlener. ‘Ik ken de materie niet alleen uit een boekje, maar ook uit het echte leven. Ik weet wat het betekende toen verpleegkundige Brit bij mij op de kamer bleef toen ik een poging (tot zelfdoding, MB) had gedaan en iedereen in de instelling daar boos over was. We speelden de hele avond Skipbo en ze is bij me blijven zitten tot ik in slaap viel. Zij liet mij voelen dat ik niet alleen was en ik wil zoiets ook voor anderen kunnen betekenen.’

    Bron: VN.nl >>

25 berichten aan het bekijken - 1 tot 25 (van in totaal 31)
  • Je moet ingelogd zijn om een reactie op dit onderwerp te kunnen geven.
gasten online: 29 ▪︎ leden online: 0
No users are currently active
FORUM STATISTIEKEN
topics: 2.759, berichten: 14.841, leden: 1.609
Scroll Up