Samen helen: als man naast iemand staan die seksueel geweld meemaakte
Partner zijn van iemand die seksueel geweld heeft meegemaakt vraagt aandacht, veerkracht en zelfreflectie. Stijn Schenk vertelt over zijn ervaringen, de uitdagingen die hij tegenkwam en de inzichten die hem hielpen om te begrijpen wat het betekent voor mannen om naast iemand te staan die seksueel geweld heeft meegemaakt.
Mannen die partner zijn van iemand met een verleden van seksueel geweld hebben niet veel houvast hoe ze moeten reageren. Ze ervaren op een gecompliceerde manier schuld en schaamte. Zelf kwam hij hiermee in aanraking toen zijn partner hem vertelde over een verkrachting die ze als jongvolwassene had meegemaakt. ‘Het veranderde alles: mijn zelfbeeld, mijn energie, onze interacties. Onze gevoelswerelden waren daarvoor sterk verweven, maar nu voelde ik mij plots een buitenstaander. Er speelden heel veel emoties maar ik kon ze nauwelijks benoemen. Dat schepte een vreemde afstand. In het begin voel je je ook slachtoffer, daarna ga je op zoek naar empowerment. Voor de ander en voor jezelf’
Leren begrijpen en verbinden
Stijn verdiepte zich in de impact van seksueel geweld. Hij werkte samen met anderen aan beeldverhalen en strips om de complexiteit van gevoelens begrijpelijk te maken. En meer grip te krijgen. Daaruit ontstond onder andere een boekje over mannelijkheid en de toolkit Samen Helen, gericht op partnerondersteuning (zie kader).
‘Het trauma van je geliefde is een uitnodiging om je eigen kwetsbaarheid te onderzoeken,’ legt Stijn uit. ‘Het gaat erom je zelf en de ander in zijn kracht te blijven zien. En er oké mee te zijn dat jullie beide voor jullie zelf mogen zorgen. De pijn, de angsten, schuld, schaamte en de oordelen hoeven daarbij dan niet te worden weggeduwd. Dat wat er is moet er ook mogen zijn.’
Intimiteit en consent
Een grote uitdaging waarover, ook in de hulpverlening, maar weinig gepraat wordt is de omgang met intimiteit. Wanneer dit wel ter sprake komt is het advies meestal om het rustig aan te doen en het initiatief aan de getroffenen te laten. ‘Dit is een lief bedoeld advies maar het werkt maar ten delen’, zegt Stijn. ‘Vaak komt er zo enorme spanning op het initiatief te liggen. En dat levert extra stress op. Onder hoogspanning kun je niet echt contact maken. Het gaat erom terug te gaan naar de basis. Eerst ontspannen, dan voelen, dan nieuwsgierig zijn, dan pas actie. De focus bij intimiteit komt te liggen op instemming en afstemming. Zo ontdek je wat er samen mogelijk is.’
De zoektocht naar mannelijkheid
Wat betekent dit alles voor mannen? ‘Veel mannen worstelen met emoties, zoals boosheid en behoefte aan controle’, vertelt Stijn. ‘Sommige mannen trekken zich terug uit de relatie. Vaak omdat ze niet goed weten hoe ze met het trauma moeten omgaan. Maar, legt Stijn uit, ‘realiseer je dat je iemand nooit kunt helen, maar je kunt wél een veilige omgeving creëren,’ legt hij uit. ‘Mannen willen graag oplossen. Maar, geen druk uitoefenen, ruimte geven, zelf kwetsbaar blijven, eigen verantwoordelijkheid, samen onderzoeken en rust creëren, ook dat is oplossen.’
Praktische handvatten uit de toolkit Samen helen
De toolkit Samen Helen, de reis van jullie leven biedt partners van slachtoffers van seksueel geweld concrete ondersteuning. Deze gids richt zich op het gezamenlijk verwerken van trauma, met aandacht voor de veranderende dynamiek in de relatie. Het benadrukt het belang van het onderzoeken van de relatie en de impact van trauma, het bespreken van behoeften en grenzen, en het creëren van veiligheid. Er is ook een handzaam boekje verschenen ‘elkaar steunen’.
Rouwen en emoties erkennen
Partners ervaren ook een vorm van rouw. ‘Het is oké om soms even afstand te nemen, bijvoorbeeld een avond in de kroeg met vrienden. Onder een laag stoere praat komen alsnog je emoties naar buiten,’ legt Stijn uit. ‘Een trauma verwerken is niet altijd in stilte en met tranen. Boosheid en behoefte aan controle zijn normale reacties. Het gaat erom deze emoties te erkennen zonder dat ze de ander schaden. Het is voor beiden een storm en iedereen heeft daarin eigen manieren om af en toe weer op te laden. Zolang het niemand schaad is er niets mis met een avond in de kroeg’.
Verbinding en autonomie
Balans vinden tussen eigenheid en rekening houden met het trauma van je partner is cruciaal. ‘Het voelt soms alsof je op eieren loopt, maar het is belangrijk dat je ook oog houdt voor je eigen behoeften. Zo creëer je veiligheid, blijf je verbonden en verlies je je zelf niet. Je kunt niet alles oplossen, maar je kunt er wél zijn. Samen werken om verbonden te blijven is wat telt.’
‘Je kunt niet alles oplossen, maar je kun er wel zijn zodat de ander ruimte heeft om zaken op te lossen’
Van chaos naar voelen
Stijns persoonlijke boodschap is duidelijk: ‘Sta stil bij wat er op dit moment speelt. Je hoeft niets op te lossen of meteen tevreden te zijn. Wat gebeurt er als je niets doet? Wat voel je? Zo leer je jezelf beter kennen.’ Hij benadrukt dat een relatie niet draait om prestaties, maar om het samen beleven van het leven. ‘Het gaat om het geheel: hoe jullie omgaan met uitdagingen, elkaar steunen en verbinding houden. Het is belangrijk dat je de momenten van contact en nabijheid bewust ervaart en voelt wat goed is voor jullie beiden.’
Een bredere oproep
Voor mannen, partners en hulpverleners geldt dat gendersensitief werken betekent: luisteren, waarnemen en ruimte geven. Richt de behoefte van veel mannen om problemen te willen oplossen op het creëren van rust en veiligheid. Het gaat niet alleen om ‘actie en doen’; je kunt juist veel betekenen door er simpelweg te zijn. De onmacht die veel mannen voelen is niet nodig, mits ze openstaan voor emoties. Want uiteindelijk is het samenzijn met iemand van wie je houdt prachtig, en dat mag ook gewoon elke dag gevierd worden, besluit Stijn.
Bron: Movisie >>
